Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Στην C + O₂ → CO₂ το οξυγόνο είναι η οξειδωτική ουσία και ο άνθρακας η αναγωγική. Οξειδωτικό μπορεί να είναι κάθε ουσία με άτομο που μπορεί να μειώσει τον Α.Ο. του, π.χ. το πυκνό HNO₃ που δίνει NO₂.
Ο πίνακας 1.3 δίνει τα κυριότερα οξειδωτικά (αμέταλλα με σειρά F₂, O₃, Cl₂, Br₂, O₂, I₂, S, οξείδια όπως MnO₂, οξέα όπως πυκνό H₂SO₄ και HNO₃, άλατα όπως KMnO₄ και K₂Cr₂O₇) και τα προϊόντα τους.
Τα κυριότερα αναγωγικά είναι τα μέταλλα με τη σειρά αναγωγικής ισχύος K, Ba, Ca, Na, Mg, Al … Cu, Hg, Ag, Pt, Au, ορισμένα αμέταλλα (C, S, P, H₂), οξείδια όπως SO₂ και CO, τα HX, το H₂S, άλατα Fe²⁺ και Sn²⁺ και η NH₃.
Για διδακτικούς λόγους οι αντιδράσεις οξειδοαναγωγής χωρίζονται σε σύνθεση, αποσύνθεση και διάσπαση, απλή αντικατάσταση και πολύπλοκες αντιδράσεις.
Στην απλή αντικατάσταση το δραστικότερο στοιχείο αντικαθιστά το λιγότερο δραστικό, και το μέταλλο εμφανίζεται συνήθως με τον μικρότερο Α.Ο., π.χ. Fe + 2HCl → FeCl₂ + H₂.
Στη μέθοδο μεταβολής του Α.Ο. η συνολική μεταβολή του οξειδωτικού πρέπει να ισούται με τη συνολική μεταβολή του αναγωγικού. Σε όξινο περιβάλλον προσθέτουμε μόρια οξέος και στο τέλος ισοσταθμίζουμε τα H με νερό.
Ουσίες όπως το SO₂ και το H₂O₂ δρουν ως αναγωγικά παρουσία οξειδωτικού και ως οξειδωτικά παρουσία αναγωγικού. Το όξινο KMnO₄ από ερυθροϊώδες γίνεται άχρωμο και το K₂Cr₂O₇ από πορτοκαλί πράσινο, γι' αυτό χρησιμεύουν σε ανιχνεύσεις.
Όροι
οξειδωτικές ουσίες (οξειδωτικά)
στοιχεία, ενώσεις ή ιόντα που προκαλούν οξείδωση· περιέχουν άτομα που μπορούν να ελαττώσουν τον Α.Ο. τους
αναγωγικές ουσίες (αναγωγικά)
στοιχεία, ενώσεις ή ιόντα που προκαλούν αναγωγή· περιέχουν άτομα που μπορούν να αυξήσουν τον Α.Ο. τους
σύνθεση
αντίδραση όπου δύο ή περισσότερα στοιχεία ενώνονται σε μια χημική ένωση, π.χ. C + O₂ → CO₂
αποσύνθεση
αντίδραση όπου μια ένωση διασπάται στα στοιχεία της, π.χ. 2HgO → 2Hg + O₂
διάσπαση
αντίδραση όπου από μια ένωση παράγονται ενώσεις, π.χ. 2KClO₃ → 2KCl + 3O₂
απλή αντικατάσταση
αντίδραση όπου ένα στοιχείο αντικαθίσταται από άλλο δραστικότερό του
μέθοδος μεταβολής του αριθμού οξείδωσης
ισοστάθμιση που βασίζεται στις μεταβολές του Α.Ο. του οξειδωτικού και του αναγωγικού
βασιλικό νερό
μίγμα HNO₃ και HCl σε αναλογία mol 1:3 που οξειδώνει όλα τα μέταλλα, ακόμη και Au και Pt
Κάθε άσκηση διορθώνεται μόλις απαντήσεις και δείχνει πώς βγαίνει η σωστή απάντηση. Οι ασκήσεις φτιάχνονται για αυτή την ενότητα κάθε φορά από την αρχή. Δεν είναι οι λύσεις των ασκήσεων του σχολικού βιβλίου.
Συχνές απορίες
Ποιο είναι το οξειδωτικό;
Αυτό που ανάγεται, δηλαδή παίρνει ηλεκτρόνια και ο αριθμός οξείδωσής του μειώνεται. Οξειδώνει το άλλο σώμα, γι' αυτό λέγεται έτσι.
Ποια τα κυριότερα οξειδωτικά;
Το KMnO₄, το K₂Cr₂O₇, το πυκνό HNO₃ και H₂SO₄, τα αλογόνα και το οξυγόνο.
Ποια τα κυριότερα αναγωγικά;
Τα μέταλλα, το H₂, ο C, το CO, το SO₂ και το H₂S.
Πώς ισοσταθμίζω μια οξειδοαναγωγή;
Με την αρχή ότι τα ηλεκτρόνια που αποβάλλονται ισούνται με αυτά που προσλαμβάνονται.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.