Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Ο πρώτος ορισμός συνέδεε την οξείδωση με την πρόσληψη οξυγόνου ή την αφαίρεση υδρογόνου και την αναγωγή με το αντίθετο, π.χ. C + O₂ → CO₂ και H₂ + Br₂ → 2HBr.
Με την ηλεκτρονιακή θεωρία η οξείδωση ορίστηκε ως αποβολή και η αναγωγή ως πρόσληψη ηλεκτρονίων, ώστε να καλύπτονται και αντιδράσεις όπως 2Na + Cl₂ → 2NaCl.
Σε ομοιοπολικές ενώσεις δεν μεταφέρονται ηλεκτρόνια αλλά μετατοπίζονται φορτία, γι' αυτό εισήχθη ο αριθμός οξείδωσης, που αποδίδει τα κοινά ζεύγη στο ηλεκτραρνητικότερο άτομο.
Πρακτικοί κανόνες: ελεύθερα στοιχεία 0, μονοατομικά ιόντα όσο το φορτίο τους, F −1, O −2 (εκτός OF₂ +2 και υπεροξείδια −1), H +1 με αμέταλλα και −1 με μέταλλα, αλκάλια +1, αλκαλικές γαίες +2.
Το άθροισμα των Α.Ο. είναι μηδέν σε ένωση και ίσο με το φορτίο σε πολυατομικό ιόν. Έτσι υπολογίζεται ο Α.Ο. του C σε CH₄ (−4), HCHO (0), HCOOH (+2), CO₂ (+4).
Ο γενικός ορισμός: οξείδωση είναι η αύξηση και αναγωγή η ελάττωση του αριθμού οξείδωσης. Κάθε οξείδωση συνοδεύεται από αναγωγή, γι' αυτό οι αντιδράσεις λέγονται οξειδοαναγωγικές.
Αντιδράσεις χωρίς μεταβολή αριθμού οξείδωσης, όπως η εξουδετέρωση και η διπλή αντικατάσταση, λέγονται μεταθετικές.
Όροι
οξείδωση (αρχικός ορισμός)
η ένωση ενός στοιχείου με το οξυγόνο ή η αφαίρεση υδρογόνου από μια χημική ένωση
αναγωγή (αρχικός ορισμός)
η ένωση ενός στοιχείου με το υδρογόνο ή η αφαίρεση οξυγόνου από μια χημική ένωση
οξείδωση και αναγωγή (ηλεκτρονιακός ορισμός)
οξείδωση είναι η αποβολή ηλεκτρονίων, αναγωγή η πρόσληψη ηλεκτρονίων
αριθμός οξείδωσης σε ομοιοπολική ένωση
το φαινομενικό φορτίο που αποκτά ένα άτομο αν τα κοινά ζεύγη ηλεκτρονίων αποδοθούν στο ηλεκτραρνητικότερο άτομο
αριθμός οξείδωσης ιόντος σε ιοντική ένωση
το πραγματικό φορτίο του ιόντος
ηλεκτραρνητικότητα
η τάση με την οποία ένα άτομο έλκει ηλεκτρόνια μέσα στα μόρια των ενώσεών του
οξείδωση (γενικός ορισμός)
η αύξηση του αριθμού οξείδωσης ατόμου ή ιόντος
αναγωγή (γενικός ορισμός)
η ελάττωση του αριθμού οξείδωσης ατόμου ή ιόντος
μεταθετικές αντιδράσεις
αντιδράσεις στις οποίες δεν μεταβάλλεται ο αριθμός οξείδωσης κανενός στοιχείου, π.χ. εξουδετέρωση
αυθόρμητη αντίδραση
αντίδραση που γίνεται από μόνη της και συχνά φέρνει το σύστημα σε κατάσταση μικρότερης ενέργειας
Κάθε άσκηση διορθώνεται μόλις απαντήσεις και δείχνει πώς βγαίνει η σωστή απάντηση. Οι ασκήσεις φτιάχνονται για αυτή την ενότητα κάθε φορά από την αρχή. Δεν είναι οι λύσεις των ασκήσεων του σχολικού βιβλίου.
Συχνές απορίες
Ποιοι είναι οι βασικοί κανόνες;
Το υδρογόνο +1, το οξυγόνο −2, τα στοιχεία σε ελεύθερη κατάσταση 0. Το άθροισμα σε ουδέτερη ένωση είναι μηδέν, σε ιόν ισούται με το φορτίο.
Πότε δεν ισχύουν;
Το οξυγόνο είναι −1 στα υπεροξείδια, όπως το H₂O₂. Το υδρογόνο είναι −1 στα υδρίδια μετάλλων, όπως το NaH.
Τι είναι οξείδωση και τι αναγωγή;
Οξείδωση είναι αποβολή ηλεκτρονίων και αύξηση του αριθμού οξείδωσης. Αναγωγή είναι πρόσληψη και μείωση.
Ποιο είναι το οξειδωτικό;
Αυτό που ανάγεται, δηλαδή παίρνει ηλεκτρόνια από το άλλο. Το αναγωγικό οξειδώνεται.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.