Ηθικά Νικομάχεια: Η αρετή βρίσκεται στη μεσότητα. Προσδιορισμός της έννοιας «μεσότητα»
Ο Αριστοτέλης ξεχωρίζει το μέσο «κατά το πράγμα», που είναι ίδιο για όλους, από το μέσο «σε σχέση με εμάς», που αλλάζει από άνθρωπο σε άνθρωπο, και δείχνει ότι ο ειδικός επιδιώκει το δεύτερο.
Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥΑΡΧΑΙΑΕΝΟΤΗΤΑ Ενότητα 715 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.
Τι έγινε
Σε καθετί συνεχές και διαιρετό μπορούμε να πάρουμε μεγαλύτερο, μικρότερο ή ίσο μέρος, είτε με μέτρο το ίδιο το πράγμα είτε με μέτρο εμάς.
Το μέσο του πράγματος απέχει εξίσου από τα δύο άκρα και είναι ένα και το ίδιο για όλους.
Το μέσο σε σχέση με εμάς είναι αυτό που ούτε υπερβάλλει ούτε υπολείπεται, και δεν είναι ένα ούτε το ίδιο για όλους.
Αν το δέκα είναι πολύ και το δύο λίγο, το έξι είναι το μέσο κατά το πράγμα, γιατί υπερέχει και υπερέχεται κατά το ίδιο ποσό (αριθμητική αναλογία).
Το μέσο σε σχέση με εμάς δεν βρίσκεται έτσι: ο προπονητής δεν θα δώσει έξι μνες φαγητό, γιατί αυτό είναι λίγο για τον Μίλωνα και πολύ για τον αρχάριο· το ίδιο ισχύει για το τρέξιμο και την πάλη.
Κάθε ειδικός αποφεύγει την υπερβολή και την έλλειψη και ζητά και επιλέγει το μέσο, όχι του πράγματος αλλά σε σχέση με εμάς.
Πρόσωπα
Μίλων
μεγάλος αθλητής από τον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας, έζησε τον 6ο αι. π.Χ. και η αρχαιότητα θαύμαζε τη δύναμή του
ὁ ἀλείπτης
ο προπονητής του παραδείγματος, που ορίζει πόσο φαγητό θα πάρει ο αθλητής
ὁ ἐπιστήμων
ο ειδικός, που αποφεύγει την υπερβολή και την έλλειψη και επιλέγει το μέσο σε σχέση με εμάς
Όροι
ἐν παντὶ συνεχεῖ
σε καθετί που παρουσιάζει συνοχή, συνέχεια
διαιρετῷ
που μπορεί να διαιρεθεί
κατ' αὐτὸ τὸ πρᾶγμα
με μέτρο τα ίδια τα πράγματα, με κριτήρια αντικειμενικά
πρὸς ἡμᾶς
με μέτρο τον εαυτό μας, με κριτήρια υποκειμενικά
πλεονάζει
είναι πάρα πολύ
ἐλλείπει
είναι πολύ λίγο
μνᾶ
μονάδα βάρους· η αττική μνα στην εποχή του Αριστοτέλη ζύγιζε περίπου 435 γραμμάρια
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο μέσον «κατ' αὐτὸ τὸ πρᾶγμα» και στο μέσον «πρὸς ἡμᾶς»;
Το μέσον του πράγματος απέχει εξίσου από τα δύο άκρα και είναι ένα και το ίδιο για όλους, με κριτήρια αντικειμενικά. Το μέσον σε σχέση με εμάς είναι αυτό που ούτε περισσεύει ούτε λείπει για τον καθένα, δεν είναι ίδιο για όλους και κρίνεται με κριτήρια υποκειμενικά.
Τι δείχνει το παράδειγμα του Μίλωνα;
Αν δέκα μνες φαγητό είναι πολλές και δύο λίγες, ο προπονητής δεν θα ορίσει οπωσδήποτε έξι, γιατί η ποσότητα αυτή είναι λίγη για τον Μίλωνα και πολλή για κάποιον που μόλις αρχίζει τη γυμναστική. Δείχνει ότι το σωστό μέσο εξαρτάται από τον άνθρωπο.
Γιατί η αρετή είναι μεσότητα;
Κατά τα σχόλια, κάθε αρετή βρίσκεται ανάμεσα σε δύο άκρα με αρνητικό χαρακτήρα, την υπερβολή και την έλλειψη: ο ανδρείος στέκεται στη μέση ανάμεσα στον θρασύ και στον δειλό. Όπως ο ειδικός αποφεύγει την υπερβολή και την έλλειψη, έτσι επιδιώκεται το μέσο σε σχέση με εμάς.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.