Λυσίου Υπέρ Μαντιθέου: εισαγωγή

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

1. Η δοκιμασία ήταν βασικός θεσμός της αθηναϊκής δημοκρατίας: όποιος αναλάμβανε αξίωμα ελεγχόταν πρώτα αν ήταν νόμιμος και άξιος.
2. Ο Μαντίθεος από τον Θορικό, της Ακαμαντίδος φυλής, κληρώθηκε βουλευτής· ένας Αθηναίος τον κατηγορεί ότι ήταν ιππέας των Τριάκοντα, επειδή το όνομά του ήταν στον κατάλογο.
3. Ο Μαντίθεος δεν αρνείται την εγγραφή· υποστηρίζει ότι η γύψινη σανίδα με τα ονόματα ήταν εκτεθειμένη και οποιοσδήποτε μπορούσε να σβήσει ή να προσθέσει όνομα.
4. Το ισχυρότερο επιχείρημά του: δεν εισέπραξε ποτέ από τον φύλαρχο την «κατάστασιν», την προκαταβολή που έπαιρνε κάθε ιππέας, και εκείνη την εποχή έλειπε από την Αθήνα.
5. Με αφορμή την κατηγορία παρουσιάζει όλη του τη ζωή: τίμιος αδελφός, ενάρετος άνθρωπος, γενναίος στρατιώτης, χρηστός πολίτης. Εδώ φαίνεται η ηθοποιία του Λυσία.
6. Ο λόγος χρονολογείται μεταξύ 392 και 389 π.Χ., από την εκστρατεία στην Κόρινθο (394 π.Χ.) και από την αναφορά στον Θρασύβουλο, που σκοτώθηκε το 389 π.Χ.
7. Η δομή είναι η σταθερή λυσιακή: προοίμιο §§ 1-3, διήγηση και απόδειξη §§ 4-19, επίλογος §§ 20-21.

Τι άλλαξε

• Δεν ξέρουμε αν ο Μαντίθεος πέρασε τη δοκιμασία· συνήθως όμως μια πετυχημένη απολογία προμήνυε και το αποτέλεσμα.

Πρόσωπα

Μαντίθεος

ο κληρωμένος βουλευτής που δοκιμάζεται

ο κατήγορος

Αθηναίος που τον κατηγορεί μπροστά στη Βουλή

Λυσίας

ο λογογράφος που συνέταξε την απολογία

οἱ Τριάκοντα

η ολιγαρχία του 404-403 π.Χ.

φύλαρχος

αξιωματικός του ιππικού κάθε φυλής

Θρασύβουλος

ηγέτης των δημοκρατικών, ζούσε όταν μίλησε ο Μαντίθεος

Βουλή των Πεντακοσίων

κάνει τη δοκιμασία των βουλευτών

Όροι

δοκιμασία

έλεγχος καταλληλότητας πριν από αξίωμα

βουλευτής

μέλος της Βουλής των Πεντακοσίων

ιππεύς

πολίτης που υπηρετεί στο ιππικό

κατάλογος (σανίς)

η γύψινη σανίδα με τα ονόματα ιππέων

κατάστασις

προκαταβολή του δημοσίου στον ιππέα

φύλαρχος

διοικητής του ιππικού μιας φυλής

ἔφεσις

προσφυγή σε ανώτερο δικαστήριο

Ηλιαία

το λαϊκό δικαστήριο της Αθήνας

προοίμιον

§§ 1-3: η αρχή και η κατηγορία

διήγησις και πίστις

§§ 4-19: γεγονότα που αποδεικνύουν

ἐπίλογος

§§ 20-21: η πρώτη δημηγορία, το κίνητρο

ηθοποιία

ο λόγος δίνει ζωντανό το ήθος του ομιλητή

Ετυμολογικά συγγενή

δοκιμασία (δοκιμάζω)

δοκιμασία · δοκιμάζω · δοκιμαστικός Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ἵππος (ἱππεύς)

ιππέας · ιππικό · ιπποδρομία Λεξικό Τριανταφυλλίδη

κατηγορέω (κατήγορος)

κατήγορος · κατηγορία · κατηγορούμενος Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ἀπολογέομαι (ἀπολογία)

απολογία · απολογούμαι · απολογητικός Λεξικό Τριανταφυλλίδη

βουλή (βουλευτής)

βουλή · βουλευτής · βουλευτικός Λεξικό Τριανταφυλλίδη

φυλή (φύλαρχος)

φυλή · φύλαρχος · φυλετικός Λεξικό Τριανταφυλλίδη