Ε. Παπανούτσος, Το σχετικό και το απόλυτο

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

1. Αφετηρία είναι ένα πραγματικό περιστατικό: μια επαρχιώτισσα παραπονιέται στο λεωφορείο ότι ο ταξιτζής της έδωσε ένα κάλπικο εικοσάδραχμο.
2. Οκτώ επιβάτες κρίνουν το ίδιο γεγονός με οκτώ τρόπους: αδιαφορία, θυμός, δικαιολόγηση του οδηγού, επίκληση του νόμου, περιέργεια, συμφέρον.
3. Το «κάλπικο» αποδεικνύεται σπάνιο ξένο νόμισμα, και ο συλλέκτης το αγοράζει με κέρδος για τον ίδιο.
4. Συμπέρασμα: ο τρόπος που κρίνουμε εξαρτάται από τη στάση μας απέναντι στη ζωή· στις ηθικές κρίσεις οι άνθρωποι δεν συμφωνούν.
5. Υπάρχουν δύο δρόμοι: ο εύκολος, ή το δικό μας μέτρο είναι το μόνο σωστό ή όλα είναι αυθαίρετα· και ο δύσκολος, της περίσκεψης και της μετριοπάθειας.
6. Ο άνθρωπος είναι και πεπερασμένος και λαχταρά το απόλυτο· το σχετικό δεν αντιτίθεται στο απόλυτο αλλά είναι κομμάτι του.
7. Κάθε κρίση στο λεωφορείο είχε μια αλήθεια· γίνεται ψέμα μόνο όταν το μέρος παριστάνει το όλον.

Πρόσωπα

Ευάγγελος Παπανούτσος

φιλόσοφος, συγγραφέας του δοκιμίου

η επαρχιώτισσα

η «παθούσα» με το κάλπικο νόμισμα

ο εισπράκτορας

δικαιολογεί τον ταξιτζή

ο συλλέκτης

αγοράζει το νόμισμα για το συμφέρον του

ο οδηγός ταξί

ο υποτιθέμενος ένοχος

Όροι

σχετικό

ό,τι εξαρτάται από τη θέση μας

απόλυτο

η ολόκληρη αλήθεια, το πλήρες μέτρο

ηθική κρίση

αποτίμηση μιας πράξης ως καλής ή κακής

παράδειγμα

περιστατικό που δείχνει μια ιδέα

αυθαίρετος

χωρίς τεκμηρίωση

κίβδηλος

κάλπικος, όχι γνήσιος

εμβρίθεια

βαθιά γνώση, εδώ με ειρωνεία

ετυμηγορία

απόφαση, κρίση

φαντασίωση

πλάσμα της φαντασίας

μετριοπάθεια

αποφυγή των άκρων

διαζευκτική σκέψη

ή το ένα ή το άλλο

συζευκτική σκέψη

και το ένα και το άλλο μαζί

Πρακτική Φιλοσοφία

το βιβλίο από όπου προέρχεται το δοκίμιο

αποδεικτικό δοκίμιο

δοκίμιο που υποστηρίζει μια θέση