Απόσπασμα από το δοκίμιο του Γιώργου Σεφέρη για τον «Ερωτόκριτο» (Δοκιμές Α΄): ο ποιητής εξηγεί πώς γεννιέται ένα ποίημα από την «ευαισθησία» και το «ποιητικό ρήμα» και θαυμάζει την καθαρή όραση και την ώριμη γλώσσα του κρητικού έπους.
Β΄ Λυκείου · Λογοτεχνία · 20 λεπτά
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Το δοκίμιο ανήκει στις «Δοκιμές» και εξετάζει τρία σημεία· το απόσπασμα αφορά το δεύτερο (την καθαρή όραση) και το τρίτο (τη γλώσσα).
Ο Σεφέρης απορρίπτει την «ειλικρίνεια» ως κριτήριο: το θέμα δεν είναι να αντιγράψεις όσα έζησες, αλλά να δημιουργήσεις.
Το ποίημα γεννιέται από την «ευαισθησία» και το «ποιητικό ρήμα»· η ισορροπία τους δίνει ενάργεια, η ανισορροπία ρητορεία (Ουγκώ) ή θολούρα (Χατζόπουλος).
Παραδείγματα καθαρής όρασης δίνει από τον Αισχύλο και από ένα ανώνυμο μανιάτικο μοιρολόι.
Ο Ερωτόκριτος δείχνει απλά τη σύγκρουση πάθους και φρόνησης· η δομή του προχωρά με ζεύγη προσώπων και αντιθέσεων.
Η γλώσσα του είναι ώριμη, σταθερή, χωρίς λόγιες επιδράσεις· οι ξένες λέξεις είναι ελάχιστες, και ο δεκαπεντασύλλαβος φτάνει εδώ σε εντέλεια.
Η κρητική αναγέννηση έδωσε τον Θεοτοκόπουλο και τον Ερωτόκριτο· μέσω του Σολωμού, η σημερινή ποίηση αρχίζει από εκεί.
Πώς δημιουργεί ο ποιητής ένα ποίημα κατά τον Σεφέρη;
Με δύο στοιχεία που πρέπει να συμπέσουν: την «ευαισθησία», δηλαδή την εμπειρία που έχει χωνευτεί βαθιά μέσα του, και το «ποιητικό ρήμα», τη γλώσσα και τον στίχο ως φραστική και ρυθμική λειτουργία. Αν υπερισχύσει το ρήμα, έχουμε ρητορεία· αν υπερισχύσει η ευαισθησία, θολούρα.
Τι βλέπει ο ποιητής του Ερωτόκριτου;
Με απλές γραμμές, πώς συγκρούονται η ορμή του νέου έρωτα και η φρόνηση και, στο τέλος, τη συμφιλίωσή τους. Τα πρόσωπα και οι καταστάσεις έρχονται σε ζεύγη αντιθέσεων, αλλά ο ποιητής τα βλέπει καθαρά και από κοντά.
Τι λέει ο Σεφέρης για τη γλώσσα του Ερωτόκριτου;
Ότι είναι η πιο οργανωμένη γλώσσα του μεσαιωνικού και νεότερου Ελληνισμού, βγαλμένη από μια κοινωνία χωρίς πολυγλωσσία. Ο ποιητής δεν παλεύει με τη γλώσσα, τον σηκώνει σαν ρεύμα· και ο δεκαπεντασύλλαβός του πλησιάζει τον βαθύτερο ρυθμό της λαλιάς μας.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.