Δοκίμιο του κριτικού Κλέωνα Παράσχου που δοκιμάζει έναν έναν τους ορισμούς της ποίησης, από τον έμμετρο λόγο ως το βαθύ βίωμα και τον «μαγικό λόγο», για να καταλήξει ότι η ποίηση είναι μυστήριο που δεν ορίζεται απόλυτα.
Β΄ Λυκείου · Λογοτεχνία · Ενοτητα 5 · 20 λεπτά
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Ξεκινά από τον Βαλερί, που έδειξε ότι δεν μπορούμε να ορίσουμε με ακρίβεια την ποίηση.
Η προσωπική πείρα δείχνει ότι κάθε ποιητής και κάθε εποχή δίνουν άλλη εντύπωση και άλλη έννοια της ποίησης.
Τα τρία είδη, επικό, δραματικό, λυρικό, έχουν κοινό το ατομικό βίωμα και τον μουσικό, έμμετρο λόγο· όμως η πρόζα των νεότερων ποιητών δείχνει ότι το μέτρο δεν είναι ουσιαστικό.
Για το βαθύ βίωμα: ο Ρίλκε λέει ότι οι στίχοι είναι πείρες που έγιναν αίμα μας· ο Καρλάυλ ότι ό,τι έχει βάθος γίνεται άσμα.
Ο Πόε βάζει στο κέντρο την υπερκόσμια Ομορφιά και ανοίγει τον δρόμο στους θεωρητικούς της καθαρής ποίησης (Μαλαρμέ, Μπρεμόν, Βαλερί), που τονίζουν τη φθογγική σύσταση.
Με το παράδειγμα του Λέρμοντοφ δείχνει ότι λόγια χωρίς μέτρο μπορεί να είναι βαθιά ποιητικά, ενώ στίχοι με ρίμα μπορεί να μην είναι.
Καταλήγει στο βαθύ βίωμα που έγινε μαγικός λόγος, αλλά τελικά δέχεται ότι η ποίηση μένει μυστήριο.
Τι άλλαξε
Το συμπέρασμα είναι ανοιχτό: κανένας ορισμός δεν αρκεί, και η τίμια στάση είναι να παραδεχτούμε ότι δεν ξέρουμε.
Γιατί, κατά τον Παράσχο, η ποίηση δεν ορίζεται εύκολα;
Γιατί κάθε ποιητής αφήνει διαφορετική εντύπωση και κάθε εποχή, κλασικοί, ρομαντικοί, συμβολιστές, υπερρεαλιστές, ορίζει αλλιώς την ποίηση. Δεν υπάρχει ένας ενιαίος ορισμός.
Είναι το μέτρο απαραίτητο για να υπάρχει ποίηση;
Όχι. Ο Παράσχος θυμίζει ποιητές όπως ο Ρεμπώ, ο Λωτρεαμόν, ο Χουίτμαν και οι υπερρεαλιστές, που έγραψαν ποιητικό λόγο κοντά στην πρόζα και παραμένουν μεγάλοι ποιητές. Άρα μέτρα και ρυθμοί δεν είναι ουσία της ποίησης.
Σε ποιο ορισμό καταλήγει ο Παράσχος;
Προτείνει ότι ποίηση είναι ένα βαθύ βίωμα που έγινε μαγικός λόγος, δηλαδή λόγος που γεννά μουσική μέσα μας, με ή χωρίς μέτρο. Στο τέλος όμως παραδέχεται, όπως ο φιλόσοφος Λασελιέ για τη φιλοσοφία, ότι η τίμια απάντηση είναι «δεν ξέρω».
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.