Δοκίμιο του φιλολόγου Ι. Θ. Κακριδή για τον στρατηγό Μακρυγιάννη: γιατί ένας αγράμματος αγωνιστής του 1821 έμαθε γράμματα στα τριάντα δύο του για να γράψει τα Απομνημονεύματά του, από πού μορφώθηκε, και πώς οι αρετές και οι ιδέες του συναντούν τις ιδέες των αρχαίων Ελλήνων.
Β΄ Λυκείου · Λογοτεχνία · 20 λεπτά
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Δοκίμιο με θέμα την προσωπικότητα και τη σκέψη του Μακρυγιάννη, αγωνιστή του 1821 και συγγραφέα των Απομνημονευμάτων.
Ο Μακρυγιάννης εκφράζεται με κάθε μέσο: λόγους στους στρατιώτες, δικά του τραγούδια, τις εικόνες των μαχών που ανέθεσε σε λαϊκό ζωγράφο, άρθρα και κυρίως τα Απομνημονεύματα, που άρχισε το 1829.
Ο συγγραφέας εξηγεί την ανάγκη του να γράψει με μια συμβουλή του Ρίλκε: γράφεις όταν νιώθεις ότι αλλιώς δεν μπορείς να ζήσεις.
Ο σκοπός του είναι διδακτικός, όπως του Θουκυδίδη· δάσκαλός του στον λόγο στάθηκε η λαϊκή προφορική παράδοση.
Η λέξη που επανέρχεται πιο συχνά στο έργο του είναι η αρετή· οι αρετές του (πίστη, φιλοτιμία, αμεροληψία, τιμιότητα) θυμίζουν την αρχαία ελληνική ηθική.
Αγαπά τον απλό λαό του Αγώνα και θέλει να βοηθήσει τους φτωχούς αγωνιστές, τις χήρες και τα ορφανά.
Ως δημοκράτης ζητά κράτος νόμων και δικαιοσύνη· ο Κακριδής βρίσκει στη σκέψη του απηχήσεις του Ησιόδου, του Σόλωνα και του Περικλή.
Πρόσωπα
Ι. Θ. Κακριδής
κλασικός φιλόλογος (1901-1992), ο συγγραφέας του δοκιμίου
Ιωάννης Μακρυγιάννης
στρατηγός του 1821 (1797-1864), συγγραφέας των Απομνημονευμάτων
Παναγιώτης Ζωγράφος
λαϊκός ζωγράφος από τη Σπάρτη που ζωγράφισε τις μάχες
Θουκυδίδης
αρχαίος ιστορικός με ανάλογο διδακτικό σκοπό
Ησίοδος, Σόλων
αρχαίοι που πάλεψαν για δικαιοσύνη και ευνομία
Καποδίστριας, Όθωνας
κυβερνήτες που επέκρινε ο Μακρυγιάννης
Όροι
δοκίμιο
πεζό κείμενο στοχασμού με προσωπική ματιά
απομνημονεύματα
αφήγηση του ίδιου για όσα έζησε
επιχείρημα
λόγος που στηρίζει μια θέση
σύγκριση
παραλληλισμός με αρχαίους συγγραφείς
αίνος
αλληγορική ιστορία με ζώα, όπως μύθος
αρετή
εδώ: ανδρεία, ηθική και πολιτική αξία
φιλοτιμία
αγάπη της τιμής
ευνομία
καλή διακυβέρνηση με σωστούς νόμους
σύνταμα
(Μακρυγιάννης) σύνταγμα
κτήμα ες αιεί
έργο που μένει για πάντα (Θουκυδίδης)
Χρονολογίες
1797
Γέννηση του Μακρυγιάννη
1821
Έναρξη της Επανάστασης
1829
Αρχίζει να γράφει τα Απομνημονεύματα
1839
Διακοσμεί την αυλή του με μωσαϊκά
1864
Θάνατος του Μακρυγιάννη
Εξάσκηση
Συχνές απορίες
Γιατί έγραψε ο Μακρυγιάννης τα Απομνημονεύματά του;
Κατά τον Κακριδή, από ακατανίκητη ανάγκη να εκφράσει τον κόσμο των ιδεών και των συναισθημάτων του, και με σκοπό διδακτικό: να μάθουν οι επόμενοι όχι μόνο από τα κατορθώματα αλλά και από τα λάθη του Αγώνα. Σε αυτό μοιάζει με τον Θουκυδίδη.
Από πού πήρε τη μόρφωσή του ο Μακρυγιάννης;
Όχι από ξένους ιστορικούς ούτε από συστηματική μελέτη των αρχαίων. Τον μόρφωσε κυρίως η λαϊκή προφορική παράδοση, από την οποία πήρε τη δύναμη, τη συντομία και την παραστατικότητα του λόγου του, και ο βαθύς στοχασμός πάνω στον πόλεμο και την πολιτική.
Γιατί ο Κακριδής τον ονομάζει δημοκράτη αγωνιστή;
Γιατί ζητά νόμους και σύνταγμα αντί για αυθαιρεσία, αγαπά τον απλό λαό που θυσιάστηκε και θέλει να δικαιώσει τους αδικημένους. Ο συγγραφέας συνδέει τις θέσεις του με τον Ησίοδο και τον Σόλωνα, και κλείνει με τη γνωστή του ιδέα ότι η πατρίδα είναι έργο όλων, του «εμείς» και όχι του «εγώ».
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.