απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
3.7.1

Γ. Ρίτσος, Ρωμιοσύνη

Η πρώτη ενότητα της «Ρωμιοσύνης» του Ρίτσου (γραμμένη 1945-1947): ένα σκληρό, διψασμένο ελληνικό τοπίο και άνθρωποι πολιορκημένοι, πεινασμένοι, που πολεμούν χρόνια για ελευθερία και δικαιοσύνη και, όσο κι αν σκοτώνονται, δεν πεθαίνουν.

Β΄ Λυκείου · Λογοτεχνία · Ενοτητα 3 · 20 λεπτά

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου ↗

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Γράφτηκε το 1945-1947, στα δύσκολα χρόνια μετά την Κατοχή, και τυπώθηκε το 1954 μέσα στη συλλογή «Αγρύπνια».
  2. Μορφή: ελεύθερος στίχος με μακριές, ρυθμικές φράσεις, επαναλήψεις και συσσώρευση εικόνων.
  3. Οι πρώτοι στίχοι, με επανάληψη της ίδιας σύνταξης, δείχνουν ότι δέντρα, πέτρες, πρόσωπα και καρδιές δεν χωράνε σε σκλαβιά και αδικία.
  4. Το τοπίο: ξερό, πετρώδες, πυρωμένο από τον ήλιο, χωρίς νερό· δέντρα και ποτάμια σαν να μαρμάρωσαν.
  5. Οι άνθρωποι: διψασμένοι, άγρυπνοι, με το όπλο σαν προέκταση του χεριού και της ψυχής τους, με θυμό στα χείλη και καημό στα μάτια.
  6. Πολιορκημένοι από στεριά και θάλασσα, χωρίς ψωμί και βόλια, συνεχίζουν να φυλάνε σκοπιά και να πολεμούν με την καρδιά τους.
  7. Κατάληξη αισιόδοξη: τα μάτια τους λάμπουν σαν φωτιά και σημαία, και περιστέρια σκορπίζουν στον ορίζοντα· ορισμένες εικόνες θυμίζουν υπερρεαλισμό.

Πρόσωπα

Γιάννης Ρίτσος
ποιητής (1909-1990) από τη Μονεμβασιά, από τους κορυφαίους του 20ού αι.
οι αγωνιστές
ο λαός που πολεμά πολιορκημένος για ελευθερία
Μίκης Θεοδωράκης
συνθέτης που μελοποίησε τη «Ρωμιοσύνη»

Όροι

ποιητική σύνθεση
μεγάλο ποίημα σε πολλές ενότητες
ελεύθερος στίχος
στίχος χωρίς σταθερό μέτρο και ρίμα
επανάληψη / αναφορά
ίδια λέξη στην αρχή διαδοχικών στίχων
μεταφορά
η σκιά του τοίχου είναι σίδερο
παρομοίωση
σύγκριση με «σαν»
παράδοξο
φαινομενική αντίφαση με βαθύ νόημα
σύμβολο
το περιστέρι για την ειρήνη και ελευθερία
Ρωμιοσύνη
οι Έλληνες ως λαός και ιστορική συνέχεια
καραούλι
σκοπιά, φυλάκιο
βιγλίζω
παρατηρώ από ψηλά, φρουρώ

Χρονολογίες

1909
Γέννηση του Ρίτσου στη Μονεμβασιά
1954
Πρώτη έκδοση στην «Αγρύπνια»
1990
Θάνατος του ποιητή

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Τι είναι η «Ρωμιοσύνη» του Ρίτσου;

Μεγάλη ποιητική σύνθεση σε επτά ενότητες, γραμμένη το 1945-1947 και τυπωμένη το 1954 στη συλλογή «Αγρύπνια». Δείχνει τον τόπο και τον λαό του να παλεύουν ασταμάτητα για λευτεριά, δίκιο και ανθρωπιά. Είναι πολύ γνωστή και μελοποιημένη από τον Μίκη Θεοδωράκη.

Πώς συνδέεται το τοπίο με τους ανθρώπους στο ποίημα;

Τοπίο και άνθρωποι μοιάζουν: σκληρά, ξερά, διψασμένα, πυρωμένα από τον ήλιο, αλλά ανυπότακτα. Όπως τα δέντρα και οι πέτρες δεν ανέχονται ξένα βήματα, έτσι και οι άνθρωποι ζουν μόνο με τον ήλιο και το δίκιο.

Τι σημαίνει ότι όλοι σκοτώνονται και κανένας δεν πέθανε;

Είναι παράδοξο: οι αγωνιστές πεθαίνουν ένας ένας, αλλά ο αγώνας και το ιδανικό τους συνεχίζονται. Γι' αυτό στο τέλος από τα χέρια τους φεύγουν κάθε αυγή περιστέρια προς όλο τον ορίζοντα.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Είσαι εκπαιδευτικός; Ανάρτησέ το στο Google Classroom ↗

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.