απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
3.3.1

Α. Εμπειρίκος, [Τρία αποσπάσματα]

Τρία σύντομα πεζόμορφα ποιήματα του Εμπειρίκου από την «Ενδοχώρα» (1945), που διαβάζονται αυτοτελώς: μια πεταλούδα της νύχτας αναγγέλλει την αυγή, η ποίηση παρουσιάζεται σαν ατελείωτη βόλτα με ποδήλατο, και τα βλέφαρα γίνονται αυλαίες ανάμεσα στον πραγματικό κόσμο και στην επιθυμία.

Β΄ Λυκείου · Λογοτεχνία · Ενοτητα 3 · 20 λεπτά

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου ↗

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Τα τρία κείμενα προέρχονται από τη συλλογή «Ενδοχώρα» (1945): τα δύο πρώτα από την ενότητα «Ο Πλόκαμος της Αλταμίρας», το τρίτο από τα «Πουλιά του Προύθου».
  2. Μορφή: πολύ σύντομα ποιήματα σε πεζόμορφο ή ελεύθερο στίχο, με λόγιες λέξεις της καθαρεύουσας που ξαφνιάζουν.
  3. Πρώτο: λίγα πολύτιμα πράγματα λάμπουν στο σκοτάδι, και μια πεταλούδα που γεννήθηκε νύχτα προαναγγέλλει την αυγή, την ώρα που τη συλλαμβάνει το πρωινό.
  4. Δεύτερο: η ποίηση ως ατέλειωτη εκδρομή με ποδήλατο σε λευκούς δρόμους, όπου τα άνθη μιλούν και από τα πέταλα βγαίνουν μικρά κορίτσια.
  5. Τρίτο: τα βλέφαρα ως διάφανες αυλαίες ανάμεσα στον κόσμο όπως είναι και στον κόσμο όπως τον ποθούμε.
  6. Στην «Ενδοχώρα» ο Εμπειρίκος ξεπερνά την αυτόματη γραφή της «Υψικαμίνου» και φτάνει σε έναν λυρικό λόγο γεμάτο χαρά και ελευθερία.

Πρόσωπα

Ανδρέας Εμπειρίκος
ποιητής (1901-1975), ο πρώτος Έλληνας υπερρεαλιστής
Πολ Βαλερί
Γάλλος ποιητής (1871-1945), αναφέρεται στο σχόλιο
το ποιητικό υποκείμενο
ο ποιητής που μιλά για το βλέμμα του

Όροι

υπερρεαλισμός
ποίηση εικόνων από το υποσυνείδητο
αυτόματη γραφή
γραφή χωρίς έλεγχο της λογικής
πεζοτράγουδο
ποίημα σε μορφή πεζού λόγου
μεταφορά
τολμηρή ταύτιση: ποίηση-ποδήλατο
αντίθεση
ανοιχτά και κλειστά βλέφαρα
ελεύθερος στίχος
στίχος χωρίς μέτρο και ρίμα
νύκτωρ
τη νύχτα
στίλβω
αστράφτω, λάμπω

Χρονολογίες

1901
Γέννηση του Εμπειρίκου στη Βράιλα
1935
«Υψικάμινος», η πρώτη υπερρεαλιστική συλλογή
1945
«Ενδοχώρα»
1975
Θάνατος του ποιητή

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Τι είναι ο υπερρεαλισμός στην ποίηση;

Κίνημα που αφήνει τις εικόνες να αναβλύζουν αυθόρμητα, από το υποσυνείδητο, χωρίς αυστηρή λογική σειρά και με τολμηρές μεταφορές. Ο Εμπειρίκος είναι ο πρώτος Έλληνας υπερρεαλιστής ποιητής.

Πώς βλέπει την ποίηση ο Εμπειρίκος στο δεύτερο απόσπασμα;

Τη συγκρίνει με την κίνηση ενός αστραφτερού ποδηλάτου, μια εκδρομή χωρίς τέλος μέσα στην οποία όλοι μεγαλώνουμε και τα λουλούδια μιλούν. Το σχόλιο του βιβλίου την αντιπαραβάλλει με τη φράση του Βαλερί για την ποίηση ως ανάπτυξη ενός επιφωνήματος: για τον Εμπειρίκο η ποίηση ξεκινά από την εικόνα και μεταμορφώνει τον κόσμο.

Σε ποια αντίθεση στηρίζεται το τρίτο απόσπασμα;

Στο άνοιγμα και στο κλείσιμο των ματιών: με ανοιχτά βλέφαρα ο ποιητής βλέπει ό,τι τύχει μπροστά του, με κλειστά βλέπει ό,τι επιθυμεί. Η φαντασία και ο πόθος έχουν τη δική τους αλήθεια.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Είσαι εκπαιδευτικός; Ανάρτησέ το στο Google Classroom ↗

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.