Το τελευταίο ποίημα του Σεφέρη (γραμμένο στις 31 Μαρτίου 1971, δημοσιευμένο μετά τον θάνατό του): μια ανοιξιάτικη επίσκεψη στο Σούνιο, την ημέρα του Ευαγγελισμού, φέρνει στον νου του ποιητή τον τύραννο Αρδιαίο του Πλάτωνα και την τιμωρία του πάνω στα αγκάθια των ασπαλάθων.
Β΄ Λυκείου · Λογοτεχνία · Ενοτητα 3 · 20 λεπτά
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Γράφτηκε στις 31 Μαρτίου 1971 και δημοσιεύτηκε στο Βήμα τον Σεπτέμβριο του 1971, λίγες μέρες μετά τον θάνατο του Σεφέρη, στα χρόνια της δικτατορίας.
Μορφή: σύντομο ποίημα σε ελεύθερο στίχο, σε πρώτο πρόσωπο, με χαμηλό και λιτό τόνο.
Πρώτο μέρος: ανοιξιάτικο τοπίο στο Σούνιο την ημέρα του Ευαγγελισμού, με κόκκινο χώμα, ασπάλαθους και τις αρχαίες κολόνες του ναού του Ποσειδώνα σαν χορδές άρπας.
Η γαλήνη διακόπτεται από ένα ερώτημα: τι θύμισε στον ποιητή τον Αρδιαίο;
Δεύτερο μέρος: ο ποιητής παραθέτει σε δική του απόδοση το χωρίο της Πολιτείας για το μαρτύριο του τυράννου στα αγκάθια.
Κατάληξη: ο τύραννος πληρώνει στον κάτω κόσμο για τα εγκλήματά του· η σύνδεση με το παρόν μένει υπαινικτική.
Θέματα: η συνέχεια της ελληνικής φύσης και γλώσσας από την αρχαιότητα, η δικαιοσύνη που τιμωρεί την τυραννία.
Πρόσωπα
Γιώργος Σεφέρης
ποιητής και διπλωμάτης (1900-1971), Νόμπελ 1963, γενιά του '30
Αρδιαίος
τύραννος της Παμφυλίας στην Πολιτεία του Πλάτωνα
Πλάτων
ο φιλόσοφος από την Πολιτεία του οποίου προέρχεται η ιστορία
το ποιητικό υποκείμενο
ο ποιητής που επισκέπτεται το Σούνιο
Όροι
ελεύθερος στίχος
στίχος χωρίς σταθερό μέτρο και ρίμα
συνειρμός
μια εικόνα φέρνει στον νου μια άλλη
διακειμενικότητα
αναφορά ενός κειμένου σε άλλο
μεταφορά
οι κολόνες ως χορδές άρπας
υπαινικτικός λόγος
λέει κάτι έμμεσα, χωρίς να το ονομάζει
γενιά του '30
ποιητές που ανανέωσαν την ποίηση
ασπάλαθος
θάμνος με μεγάλα αγκάθια, κίτρινα άνθη
περικοπή
απόσπασμα κειμένου, χωρίο
Τάρταρα
το βαθύτερο σημείο του κάτω κόσμου
Χρονολογίες
1900
Γέννηση του Σεφέρη στη Σμύρνη
1963
Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας
1971
Γραφή του ποιήματος και θάνατος του ποιητή
Εξάσκηση
Συχνές απορίες
Ποιος ήταν ο Αρδιαίος;
Κατά την Πολιτεία του Πλάτωνα, που παραθέτει το εισαγωγικό σημείωμα, ήταν τύραννος πόλης της Παμφυλίας που είχε σκοτώσει τον πατέρα και τον αδελφό του. Στον κάτω κόσμο τον έδεσαν, τον έσυραν πάνω στους αγκαθωτούς ασπάλαθους και τον έριξαν στα Τάρταρα.
Πώς περνά ο ποιητής από το Σούνιο στον Αρδιαίο;
Με συνειρμό: οι ασπάλαθοι που βλέπει στο Σούνιο του θυμίζουν μια λέξη από τον Πλάτωνα, αφού το όνομα του θάμνου δεν άλλαξε από την αρχαιότητα. Το βράδυ βρίσκει το χωρίο και το μεταφέρει στο ποίημα.
Τι σχέση έχει το ποίημα με τη δικτατορία;
Γράφτηκε το 1971, στη δικτατορία. Την εθνική γιορτή ο ποιητής δεν πηγαίνει στους επίσημους εορτασμούς αλλά στο Σούνιο, και η ιστορία της τιμωρίας ενός τυράννου διαβάζεται ως έμμεση καταδίκη των δικτατόρων.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.