Το όγδοο άσμα από «Τα Πάθη» του «Άξιον εστί» (1959) του Ελύτη: ένα θρηνητικό τραγούδι για τη μαύρη νύχτα της Κατοχής, την πείνα, τις εκτελέσεις και τους κουκουλοφόρους, πλασμένο στο μέτρο του εγκωμίου «Αι γενεαί πάσαι» του Επιταφίου.
Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΕΝΟΤΗΤΑ 320 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.
Τι έγινε
Ανήκει στο δεύτερο μέρος, «Τα Πάθη», και ακολουθεί το πεζό «Ανάγνωσμα Τέταρτο» για τα μπλόκα των Γερμανών στις γειτονιές της Αθήνας.
Μορφή: σύντομες στροφές στο μέτρο του εγκωμίου «Αι γενεαί πάσαι»· οι δύο πρώτες και δύο ακόμη στροφές επαναλαμβάνονται στο τέλος σαν επωδός.
Ο ποιητής κοιτάζει με δάκρυα τις χιονισμένες κοιλάδες και προφητεύει ότι κι αυτά τα δέντρα θα γίνουν κρεμάλες.
Η φύση νεκρώνεται: η μέρα δεν έχει χυμό ζωής, ο πυρήνας της γης σκοτεινιάζει, η αχτίδα του ήλιου γίνεται νήμα θανάτου.
Οι γυναίκες στα μαύρα, παρθένες και μητέρες, τραβούν από τα πηγάδια τις κραυγές των αδικοσκοτωμένων.
Ο θυμός για την πείνα καίει πιο πολύ από φωτιά· το σιτάρι φεύγει με τα καμιόνια και μόνο ένα χέρι γράφει στους τοίχους το σύνθημα για ψωμί και λευτεριά.
Κατάληξη: νύχτα στην πόλη και στην ψυχή, η μνήμη πληγώνει, και ο ποιητής σαν προφήτης προειδοποιεί για μαύρες μέρες.
Πρόσωπα
Οδυσσέας Ελύτης
ποιητής (1911-1996), Νόμπελ 1979
ο ποιητής-αφηγητής
μιλά ως εθνικός ποιητής, σχεδόν προφήτης
οι προσωπιδοφόροι
κουκουλοφόροι που υποδείκνυαν αγωνιστές στα μπλόκα
οι πικρές γυναίκες
μαυροφορεμένες μητέρες και παρθένες που θρηνούν
ο λαός
πεινασμένος και σκλαβωμένος στην Κατοχή
Τάσος Λιγνάδης
μελετητής του «Άξιον εστί», παρατίθεται στο σημείωμα
Μεγάλη ποιητική σύνθεση του 1959, σε τρία μέρη (Η Γένεσις, Τα Πάθη, Το Δοξαστικόν), που συνδυάζει την προσωπική εμπειρία του ποιητή με την ιστορία της Ελλάδας και τη γλώσσα της εκκλησιαστικής υμνογραφίας. Με αυτό αρχίζει η ώριμη περίοδος του Ελύτη. Είναι γνωστό και από τη μελοποίηση του Μίκη Θεοδωράκη.
Ποιο είναι το θέμα του όγδοου άσματος;
Η Κατοχή, και κυρίως ο βαρύς χειμώνας του 1941-42: χιονισμένες κοιλάδες, κουκουλοφόροι που δείχνουν τους αγωνιστές στα μπλόκα, μαυροντυμένες γυναίκες που θρηνούν, στάρι που φορτώνεται σε καμιόνια ενώ ο λαός πεινά, και συνθήματα για ψωμί και ελευθερία στους τοίχους.
Γιατί το άσμα θυμίζει εκκλησιαστικό ύμνο;
Γιατί ο ρυθμός και οι συλλαβές κάθε στροφής ακολουθούν πιστά το εγκώμιο «Αι γενεαί πάσαι» της Μεγάλης Παρασκευής. Έτσι τα πάθη του λαού στην Κατοχή παραλληλίζονται με τα Πάθη του Χριστού.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.