απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
§ 196-198

Πλάγιος λόγος

Ο πλάγιος λόγος στη λατινική (oratio obliqua): πώς οι προτάσεις κρίσεως, επιθυμίας και οι ερωτήσεις του ευθέος λόγου αλλάζουν όταν εξαρτηθούν από ρήμα λεκτικό ή γνωστικό, και γιατί οι εξαρτημένες περνούν σε υποτακτική.

Β΄ Λυκείου · Λατινική Γραμματική · § 196-198 · 15 λεπτά

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου ↗

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Και στη λατινική ο λόγος είναι ευθύς (oratio recta) ή πλάγιος (oratio obliqua) και ο πλάγιος εξαρτάται από ρήμα λεκτικό, γνωστικό ή ερωτηματικό.
  2. Οι προτάσεις κρίσεως γίνονται απαρεμφατικές (ειδικό απαρέμφατο με αιτιατική)· το ίδιο και η δυνητική υποτακτική, αφού κι αυτή εκφράζει κρίση.
  3. Οι προτάσεις επιθυμίας εκφέρονται με υποτακτική ενεστώτα ή παρατατικού, σπάνια με τελικό απαρέμφατο ή βουλητική πρόταση.
  4. Οι πραγματικές ερωτήσεις παίρνουν υποτακτική· η υποτακτική της απορίας μένει ως έχει (quid faciat).
  5. Οι ρητορικές ερωτήσεις γίνονται είτε απαρεμφατικές είτε με υποτακτική, κυρίως όταν το ρήμα τους είναι β΄ προσώπου.
  6. Όλες οι εξαρτημένες προτάσεις του ευθέος λόγου περνούν κανονικά σε υποτακτική.

Όροι

Oratio recta
ευθύς λόγος
Oratio obliqua
πλάγιος λόγος
Πρόταση κρίσεως
γίνεται απαρεμφατική πρόταση με ειδικό απαρέμφατο και αιτιατική
Πρόταση επιθυμίας
εκφέρεται με υποτακτική ενεστώτα ή παρατατικού
Πραγματική ερώτηση
στον πλάγιο λόγο εκφέρεται με υποτακτική
Ρητορική ερώτηση
γίνεται απαρεμφατική πρόταση ή εκφέρεται με υποτακτική
Εξαρτημένη πρόταση
στον πλάγιο λόγο εκφέρεται κανονικά με υποτακτική

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Πώς μετατρέπεται μια πρόταση κρίσεως στον λατινικό πλάγιο λόγο;

Γίνεται απαρεμφατική πρόταση, με ειδικό απαρέμφατο και υποκείμενο σε αιτιατική. Παράδειγμα του βιβλίου: Democritus dicebat innumerabiles esse mundos.

Τι γίνεται με τις προστακτικές και τις ευχές στον πλάγιο λόγο;

Οι προτάσεις επιθυμίας εκφέρονται κανονικά με υποτακτική ενεστώτα ή παρατατικού και σπανιότερα με τελικό απαρέμφατο ή βουλητική πρόταση, π.χ. Caesar iussit milites pontem rescindere.

Σε ποια έγκλιση μπαίνουν οι δευτερεύουσες προτάσεις του πλάγιου λόγου;

Όλες κανονικά σε υποτακτική. Έτσι το quod sciunt του ευθέος λόγου γίνεται quod scirent όταν εξαρτάται από το Socrates dicere solebat.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Είσαι εκπαιδευτικός; Ανάρτησέ το στο Google Classroom ↗

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.