Οι ονοματικοί τύποι του ρήματος

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

1. Απαρέμφατο ως υποκείμενο απρόσωπων ρημάτων και εκφράσεων, και ως αντικείμενο: ειδικό με λεκτικά, δοξαστικά, αισθητικά, γνωστικά ρήματα, τελικό με εφετικά και δυνητικά.
2. Στην ετεροπροσωπία το υποκείμενο του απαρεμφάτου μπαίνει σε αιτιατική (accusativus cum infinitivo).
3. Το απαρέμφατο χρησιμοποιείται και απόλυτα, σε αναφωνήσεις ή αντί για παρατατικό σε ζωηρή αφήγηση· το απαρέμφατο μέλλοντα δηλώνει κάτι μεταγενέστερο.
4. Η μετοχή είναι λιγότερο αναπτυγμένη από ό,τι στα αρχαία, γιατί λείπουν τύποι και άρθρο· συντακτικά είναι επιθετική, κατηγορηματική ή επιρρηματική.
5. Η επιρρηματική είναι συνημμένη ή απόλυτη· η απόλυτη μπαίνει σε αφαιρετική (ablativus absolutus).
6. Το γερούνδιο δίνει πλάγιες πτώσεις του ρήματος ως ουσιαστικού· η δοτική του δηλώνει σκοπό.
7. Το γερουνδιακό είναι επιθετικός ή κατηγορηματικός προσδιορισμός ή κατηγορούμενο με το esse, σε προσωπική ή απρόσωπη σύνταξη.
8. Με γερουνδιακή έλξη το γερουνδιακό αντικαθιστά το γερούνδιο· είναι υποχρεωτική σε δοτική και σε εμπρόθετες πτώσεις.

Όροι

accusativus cum infinitivo

απαρεμφατική σύνταξη

ειδικό απαρέμφατο

με λεκτικά και δοξαστικά ρήματα

τελικό απαρέμφατο

με εφετικά και δυνητικά ρήματα

ετεροπροσωπία

υποκείμενο απαρεμφάτου σε αιτιατική

απαρέμφατο αντί παρατατικού

σε ζωηρές διηγήσεις και περιγραφές

participium coniunctum

συνημμένη μετοχή

participium absolutum

απόλυτη μετοχή

ablativus absolutus

αφαιρετική απόλυτη

κατηγορηματική μετοχή

με αισθητικά ρήματα, χρόνου ενεστώτα

gerundium

πλάγιες πτώσεις του ρήματος ως ουσιαστικού

δοτική γερουνδίου

δηλώνει σκοπό

gerundivum

ρηματικό επίθετο με παθητική σημασία

προσωπική σύνταξη γερουνδιακού

με μεταβατικό ρήμα + αιτιατική

απρόσωπη σύνταξη γερουνδιακού

με αμετάβατο ρήμα, ουδέτερο

attractio gerundiva

γερουνδιακή έλξη

απαρέμφατο μέλλοντα

πράξη μεταγενέστερη από του ρήματος