Μάθημα XX

Πίσω από τις κουρτίνες ή πώς ο Κλαύδιος έγινε αυτοκράτορας

Μετά τη δολοφονία του Καλιγούλα ο Κλαύδιος κρύβεται τρομαγμένος πίσω από κουρτίνες· ένας στρατιώτης βλέπει τα πόδια του, τον τραβά έξω και τον προσαγορεύει αυτοκράτορα. Γραμματική: η μετοχή ενεστώτα και μέλλοντα, οι χρήσεις της μετοχής και η ενεργητική περιφραστική συζυγία.

Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥΛΑΤΙΝΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑ XX15 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

Ο Κλαύδιος πήρε την εξουσία στα πενήντα του χρόνια με ένα παράδοξο περιστατικό.
Αποκλεισμένος από τους δολοφόνους του Καλιγούλα είχε αποσυρθεί στο Ερμαίο· τρομαγμένος από τα νέα της σφαγής σύρθηκε ως το λιακωτό και κρύφτηκε ανάμεσα στις κουρτίνες της πόρτας.
Ένας στρατιώτης είδε τα πόδια του, τον αναγνώρισε, τον τράβηξε έξω και τον χαιρέτισε αυτοκράτορα.
Οι συστρατιώτες τον μετέφεραν λυπημένο και έντρομο στο στρατόπεδο, ενώ το πλήθος τον λυπόταν σαν να επρόκειτο να πεθάνει· την επομένη έγινε αυτοκράτορας.
Μετοχή ενεστώτα σε -ns, -ntis (σύγχρονο), μέλλοντα σε -turus (υστερόχρονο), παθητικού παρακειμένου (προτερόχρονο).
Συνημμένη μετοχή: υποκείμενο ίδιο με το υποκείμενο ή το αντικείμενο του ρήματος· επιθετική μετοχή = αναφορική πρόταση (vela praetenta).
Επιρρηματική μετοχή πολύ συχνή· κατηγορηματική μόνο με ρήματα αισθήσεως (eum latentem adgnovit).
Ενεργητική περιφραστική συζυγία: μετοχή μέλλοντα + sum (amaturus sum = πρόκειται να αγαπήσω)· απαρέμφατο μέλλοντα amaturum esse.

Πρόσωπα

Κλαύδιος: ανιψιός του Τιβερίου, έγινε αυτοκράτορας το 41 μ.Χ.
Καλιγούλας: ο αυτοκράτορας που δολοφονήθηκε
ο στρατιώτης: βρήκε τον Κλαύδιο και τον χαιρέτισε αυτοκράτορα
Σουητώνιος: κατά την εισαγωγή, ο ιστορικός που σχολιάζει την εξαγορά του στρατού
Ερμαίο (Hermaeum): η κατοικία όπου αποσύρθηκε ο Κλαύδιος

Όροι

casus, -us: το απροσδόκητο περιστατικό
excludo, -clusi, -clusum, -ere: κλείνω απέξω, αποκλείω
insidiator, -oris: ο συνωμότης, ο δολοφόνος
exterreo, -terrui, -territum, -ere: τρομοκρατώ
prorepo, -repsi, -reptum, -ere: σέρνομαι προς
velum, -i: η κουρτίνα, το παραπέτασμα
lateo, latui, -ere: κρύβομαι
adgnosco, -gnovi, -gnitum, -ere: αναγνωρίζω
commilito, -onis: ο συστρατιώτης
trepidus, -a, -um: έντρομος
morior, mortuus sum, mori: πεθαίνω· μετοχή μέλλοντα moriturus
Μετοχή ενεστώτα: -ns, -ntis: amans, legens (σύγχρονο)
Μετοχή μέλλοντα: -turus, -a, -um (υστερόχρονο)
Ενεργητική περιφραστική συζυγία: μετοχή μέλλοντα + sum: πρόκειται να

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Πώς έγινε αυτοκράτορας ο Κλαύδιος;

Αποκλεισμένος από τους δολοφόνους του Καλιγούλα, κρύφτηκε ανάμεσα στις κουρτίνες μιας πόρτας. Ένας στρατιώτης που έτρεχε εδώ κι εκεί είδε τα πόδια του, τον αναγνώρισε, τον τράβηξε έξω και τον χαιρέτισε αυτοκράτορα· οι συστρατιώτες του τον πήγαν στο στρατόπεδο, και την επομένη έγινε αυτοκράτορας.

Πώς σχηματίζονται οι μετοχές ενεστώτα και μέλλοντα;

Η μετοχή ενεστώτα: θέμα ενεστώτα + -ns στην α΄ και β΄ (amans, delens), + -ens στη γ΄ και δ΄ (legens, audiens), κλίνεται σαν μονοκατάληκτο τριτόκλιτο. Η μετοχή μέλλοντα: θέμα σουπίνου + -turus ή -surus (amaturus, lecturus). Και οι δύο έχουν ενεργητική σημασία, και στα αποθετικά.

Τι δηλώνει κάθε μετοχή χρονικά;

Η μετοχή ενεστώτα δηλώνει το σύγχρονο (pugnans cecidit), η μετοχή μέλλοντα το υστερόχρονο (moriturus), η μετοχή παθητικού παρακειμένου το προτερόχρονο (vulneratus cecidit), σε σχέση με το ρήμα.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.

Ακολούθησε Κοινοποίησε τη σελίδα