Η ελληνική πνευματική και καλλιτεχνική δημιουργία κατά την περίοδο της οθωμανικής κυριαρχίας
Μετά από μια περίοδο παρακμής, η ελληνική παιδεία ξαναζωντανεύει μετά το 1600. Η βενετοκρατούμενη Κρήτη δίνει τη μεγάλη κρητική λογοτεχνία και την Κρητική Σχολή ζωγραφικής, που μετά το 1669 περνούν στα Επτάνησα, ενώ ο λαϊκός πολιτισμός, με κορυφή το δημοτικό τραγούδι, ανθίζει.
Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥΙΣΤΟΡΙΑΕΝΟΤΗΤΑ 715 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Ως το 1600 περίπου η παιδεία παρακμάζει: λίγα σχολεία λειτουργούν και πολλοί λόγιοι φεύγουν στη Δύση. Μετά ξαναζωντανεύει με τον πατριάρχη Κύριλλο Λούκαρη, που ιδρύει σχολεία και το πρώτο τυπογραφείο της Κωνσταντινούπολης, και με τον Θεόφιλο Κορυδαλλέα.
Στη βενετοκρατούμενη Κρήτη βυζαντινά και δυτικά στοιχεία δένουν δημιουργικά: Ερωτόκριτος, Θυσία του Αβραάμ, Ερωφίλη. Μετά το 1669 οι πρόσφυγες μεταφέρουν αυτόν τον πολιτισμό στα Επτάνησα.
Η μεταβυζαντινή τέχνη της ηπειρωτικής Ελλάδας μένει προσκολλημένη στη βυζαντινή παράδοση, από νοσταλγία και ορθόδοξη καχυποψία προς την Ευρώπη· τον 16ο αιώνα χτίζονται όμως μεγάλα μοναστήρια στο Άγιον Όρος και στα Μετέωρα.
Η Κρητική Σχολή, με κέντρο τον πλούσιο Χάνδακα, δίνει τον Θεοφάνη τον Κρήτα, τον Μιχαήλ Δαμασκηνό, τον Κλότζα και τον Πουλάκη· οι Κρητικοί δεν αντιγράφουν τυφλά τη Δύση αλλά γεφυρώνουν τη μεταβυζαντινή τέχνη με αυτήν.
Στα Επτάνησα η κρητική τέχνη δέχεται ευρωπαϊκές επιδράσεις (Ηλίας Μόσκος, Παναγιώτης και Νικόλαος Δοξαράς, Νικόλαος Κουτούζης). Εκεί αναδεικνύονται ο Σολωμός, ο Κάλβος και οι πρώτοι νεοέλληνες μουσουργοί.
Ανθίζει ο λαϊκός πολιτισμός με ρίζες στο Βυζάντιο και στην αρχαιότητα: το δημοτικό τραγούδι είναι η κορυφαία δημιουργία της εποχής, ενώ ξεχωρίζουν η λαϊκή τέχνη και τα αρχοντικά της Καστοριάς, των Αμπελακίων, της Ύδρας και των Σπετσών.
Πρόσωπα
Κύριλλος Λούκαρης
πατριάρχης, ίδρυσε σχολεία και τυπογραφείο στην Πόλη
Ο «Ερωτόκριτος», έπος που έγραψε ο Βιτσέντζος Κορνάρος, και τα θεατρικά «Θυσία του Αβραάμ», που αποδίδεται πιθανότατα στον ίδιο, και «Ερωφίλη» του Γεωργίου Χορτάτση. Εκφράζουν τον άνθρωπο της Αναγέννησης, όπως και η ευρωπαϊκή λογοτεχνία της εποχής.
Ποιοι είναι οι κυριότεροι ζωγράφοι της Κρητικής Σχολής;
Τον 16ο αιώνα ξεχωρίζει ο Θεοφάνης ο Κρης, που ζωγράφισε στα Μετέωρα και στη Μονή Λαύρας του Αγίου Όρους, ενώνοντας την παλαιολόγεια παράδοση με τη δυτική τέχνη. Ακολουθούν ο Μιχαήλ Δαμασκηνός, ζωγράφος φορητών εικόνων, καθώς και οι Γεώργιος Κλότζας και Θεόδωρος Πουλάκης.
Γιατί τα Επτάνησα ήταν σημαντικά για τον νεοελληνικό πολιτισμό;
Μετά το 1669 δέχτηκαν Κρητικούς πρόσφυγες και ζωγράφους, και η κρητική παράδοση εκεί εμπλουτίστηκε με ευρωπαϊκά στοιχεία (Π. Δοξαράς, Ν. Κουτούζης). Από εκεί βγήκαν ο Σολωμός, ο Κάλβος και οι πρώτοι νεοέλληνες μουσουργοί· τα νησιά ήταν η γέφυρα του Ελληνισμού με τη Δύση.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.