απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
3.2

Η ταχύτητα του φωτός

Το φως τρέχει στο κενό με περίπου 3·10⁸ m/s, τόσο γρήγορα που οι πρώτες προσπάθειες μέτρησης απέτυχαν. Ο Roemer πρώτος έδειξε ότι η ταχύτητα είναι πεπερασμένη και ο Fizeau τη μέτρησε με έναν οδοντωτό τροχό.

Β΄ Λυκείου · Φυσική γενικής · Ενοτητα 3 · 20 λεπτά

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου ↗

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Στο κενό και στον αέρα το φως διαδίδεται με περίπου 3·10⁸ m/s.
  2. Ο Γαλιλαίος έβαλε δύο παρατηρητές με φανάρια σε πύργους της Πίζας· ο χρόνος αντίδρασής τους ήταν πολύ μεγαλύτερος από τον χρόνο του φωτός και η μέθοδος απέτυχε.
  3. Ο Δανός αστρονόμος Roemer, με αστρονομικές παρατηρήσεις, βρήκε περίπου 2·10⁸ m/s και έδειξε πρώτος ότι η ταχύτητα είναι πεπερασμένη.
  4. Το 1849 ο Fizeau: πηγή, ημιεπαργυρωμένος καθρέφτης, οδοντωτός τροχός και καθρέφτης σε απόσταση ℓ.
  5. Σε μια ορισμένη συχνότητα περιστροφής το φως που επιστρέφει πέφτει στο επόμενο δόντι και ο παρατηρητής δεν βλέπει τίποτα· ο χρόνος στροφής κατά ένα δόντι είναι t = 1/(f·N).
  6. Αφού το φως διανύει 2ℓ σε αυτόν τον χρόνο: c = 2ℓ·f·N. Ο Fizeau βρήκε 3,1·10⁸ m/s· αργότερα μετρήθηκε 2,9979·10⁸ m/s.
  7. Στο κενό η c είναι θεμελιώδης σταθερά και ίδια σε όλα τα συστήματα αναφοράς (αξίωμα του Einstein).

Πρόσωπα

Γαλιλαίος
δοκίμασε να μετρήσει c με φανάρια
Ole Roemer
έδειξε πρώτος ότι η c είναι πεπερασμένη
H. L. Fizeau
μέτρησε την c με οδοντωτό τροχό
Albert Einstein
αξίωμα: ίδια c σε κάθε σύστημα

Όροι

ταχύτητα φωτός στο κενό
περίπου 3·10⁸ m/s
ακριβέστερη μέτρηση
2,9979·10⁸ m/s
πείραμα Γαλιλαίου
φανάρια σε δύο πύργους της Πίζας
αιτία αποτυχίας Γαλιλαίου
ο χρόνος αντίδρασης των παρατηρητών
μέτρηση Roemer
περίπου 2·10⁸ m/s, με αστρονομία
σημασία μέτρησης Roemer
η ταχύτητα του φωτός είναι πεπερασμένη
μέθοδος Fizeau (1849)
οδοντωτός τροχός και καθρέφτης
χρόνος στροφής κατά ένα δόντι
t = 1/(f·N)
ταχύτητα κατά Fizeau
c = 2ℓ·f·N
τιμή του Fizeau
3,1·10⁸ m/s
διακοπτόμενη δέσμη
μετρά σήμερα ταχύτητα νετρονίων
c στο κενό
θεμελιώδης σταθερά της φύσης
αξίωμα του Einstein
ίδια c σε κάθε σύστημα αναφοράς
c και κίνηση πηγής
η c δεν εξαρτάται από αυτήν

ΠΑΙΞΕ ΤΟΑριθμοί · Τηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Ασκήσεις με λύσεις

Κάθε άσκηση διορθώνεται μόλις απαντήσεις και δείχνει πώς βγαίνει η σωστή απάντηση. Οι ασκήσεις φτιάχνονται για αυτή την ενότητα κάθε φορά από την αρχή. Δεν είναι οι λύσεις των ασκήσεων του σχολικού βιβλίου.

Συχνές απορίες

Γιατί απέτυχε το πείραμα του Γαλιλαίου με τα φανάρια;

Γιατί οι δύο άνθρωποι αντιδρούσαν πολύ πιο αργά από τον χρόνο που χρειαζόταν το φως για τα λίγα μίλια ανάμεσά τους. Έδειξε όμως ότι η ταχύτητα είναι τεράστια.

Πώς μέτρησε ο Fizeau την ταχύτητα του φωτός;

Έστειλε φως μέσα από τα διάκενα ενός οδοντωτού τροχού σε καθρέφτη μακριά και πίσω. Βρήκε τη συχνότητα όπου το φως που γυρίζει πέφτει στο επόμενο δόντι και υπολόγισε c = 2ℓ·f·N.

Τι ξέρουμε σήμερα για την ταχύτητα του φωτός;

Στο κενό είναι σταθερή, περίπου 3·10⁸ m/s, για κάθε ηλεκτρομαγνητικό κύμα. Είναι θεμελιώδης σταθερά και έχει την ίδια τιμή σε κάθε σύστημα αναφοράς, όπως κι αν κινείται η πηγή.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Είσαι εκπαιδευτικός; Ανάρτησέ το στο Google Classroom ↗

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.