απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
3.2

Η ταχύτητα του φωτός

Το φως τρέχει στο κενό με περίπου 3·10⁸ m/s, τόσο γρήγορα που οι πρώτες προσπάθειες μέτρησης απέτυχαν. Ο Roemer πρώτος έδειξε ότι η ταχύτητα είναι πεπερασμένη και ο Fizeau τη μέτρησε με έναν οδοντωτό τροχό.

Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 320 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Στο κενό και στον αέρα το φως διαδίδεται με περίπου 3·10⁸ m/s.
  2. Ο Γαλιλαίος έβαλε δύο παρατηρητές με φανάρια σε πύργους της Πίζας· ο χρόνος αντίδρασής τους ήταν πολύ μεγαλύτερος από τον χρόνο του φωτός και η μέθοδος απέτυχε.
  3. Ο Δανός αστρονόμος Roemer, με αστρονομικές παρατηρήσεις, βρήκε περίπου 2·10⁸ m/s και έδειξε πρώτος ότι η ταχύτητα είναι πεπερασμένη.
  4. Το 1849 ο Fizeau: πηγή, ημιεπαργυρωμένος καθρέφτης, οδοντωτός τροχός και καθρέφτης σε απόσταση ℓ.
  5. Σε μια ορισμένη συχνότητα περιστροφής το φως που επιστρέφει πέφτει στο επόμενο δόντι και ο παρατηρητής δεν βλέπει τίποτα· ο χρόνος στροφής κατά ένα δόντι είναι t = 1/(f·N).
  6. Αφού το φως διανύει 2ℓ σε αυτόν τον χρόνο: c = 2ℓ·f·N. Ο Fizeau βρήκε 3,1·10⁸ m/s· αργότερα μετρήθηκε 2,9979·10⁸ m/s.
  7. Στο κενό η c είναι θεμελιώδης σταθερά και ίδια σε όλα τα συστήματα αναφοράς (αξίωμα του Einstein).

Πρόσωπα

Γαλιλαίος
δοκίμασε να μετρήσει c με φανάρια
Ole Roemer
έδειξε πρώτος ότι η c είναι πεπερασμένη
H. L. Fizeau
μέτρησε την c με οδοντωτό τροχό
Albert Einstein
αξίωμα: ίδια c σε κάθε σύστημα

Όροι

ταχύτητα φωτός στο κενό
περίπου 3·10⁸ m/s
ακριβέστερη μέτρηση
2,9979·10⁸ m/s
πείραμα Γαλιλαίου
φανάρια σε δύο πύργους της Πίζας
αιτία αποτυχίας Γαλιλαίου
ο χρόνος αντίδρασης των παρατηρητών
μέτρηση Roemer
περίπου 2·10⁸ m/s, με αστρονομία
σημασία μέτρησης Roemer
η ταχύτητα του φωτός είναι πεπερασμένη
μέθοδος Fizeau (1849)
οδοντωτός τροχός και καθρέφτης
χρόνος στροφής κατά ένα δόντι
t = 1/(f·N)
ταχύτητα κατά Fizeau
c = 2ℓ·f·N
τιμή του Fizeau
3,1·10⁸ m/s
διακοπτόμενη δέσμη
μετρά σήμερα ταχύτητα νετρονίων
c στο κενό
θεμελιώδης σταθερά της φύσης
αξίωμα του Einstein
ίδια c σε κάθε σύστημα αναφοράς
c και κίνηση πηγής
η c δεν εξαρτάται από αυτήν

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Γιατί απέτυχε το πείραμα του Γαλιλαίου με τα φανάρια;

Γιατί οι δύο άνθρωποι αντιδρούσαν πολύ πιο αργά από τον χρόνο που χρειαζόταν το φως για τα λίγα μίλια ανάμεσά τους. Έδειξε όμως ότι η ταχύτητα είναι τεράστια.

Πώς μέτρησε ο Fizeau την ταχύτητα του φωτός;

Έστειλε φως μέσα από τα διάκενα ενός οδοντωτού τροχού σε καθρέφτη μακριά και πίσω. Βρήκε τη συχνότητα όπου το φως που γυρίζει πέφτει στο επόμενο δόντι και υπολόγισε c = 2ℓ·f·N.

Τι ξέρουμε σήμερα για την ταχύτητα του φωτός;

Στο κενό είναι σταθερή, περίπου 3·10⁸ m/s, για κάθε ηλεκτρομαγνητικό κύμα. Είναι θεμελιώδης σταθερά και έχει την ίδια τιμή σε κάθε σύστημα αναφοράς, όπως κι αν κινείται η πηγή.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.