Τι βγαίνει από την εξάτμιση ενός αυτοκινήτου; Η ενότητα χωρίζει τα καυσαέρια σε αδρανή και ρύπους, εξηγεί τι προκαλεί ο καθένας και πώς ο καταλυτικός μετατροπέας με ευγενή μέταλλα τους μετατρέπει σε αβλαβή αέρια, και γιατί χρειάζεται αμόλυβδη βενζίνη.
Β΄ Λυκείου · Χημεία · Ενοτητα 2 · 15 λεπτά
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Στην καύση η χημική ενέργεια γίνεται θερμότητα, που δεν μετατρέπεται ολόκληρη σε έργο· οι αποδόσεις δεν ξεπερνούν περίπου το 40%.
Τα καυσαέρια των αυτοκινήτων είναι κυρίως N₂, CO₂, H₂O, O₂, με άκαυστους υδρογονάνθρακες, NO, NO₂ και λίγο SO₂.
Αδρανή θεωρούνται τα N₂, O₂, H₂O, CO₂· ρύποι τα NOx, CO, SO₂ και οι άκαυστοι υδρογονάνθρακες.
Το CO₂ κρατά τη θερμική ακτινοβολία όπως το γυαλί ενός θερμοκηπίου και ανεβάζει τη μέση θερμοκρασία της Γης.
Το CO είναι άχρωμο, άοσμο και άγευστο δηλητηριώδες αέριο· τα NOx δίνουν φωτοχημικό νέφος, όξινη βροχή και όζον κοντά στο έδαφος.
Καταλύτες είναι ουσίες που επιταχύνουν μια αντίδραση χωρίς να αλλοιώνονται· οι στερεοί δουλεύουν καλύτερα σε λεπτούς κόκκους με μεγάλη επιφάνεια.
Στον μετατροπέα: CO → CO₂, υδρογονάνθρακες → CO₂ + H₂O, NOx → N₂ + O₂.
Ο μόλυβδος δηλητηριάζει τον καταλύτη και φράζει το υπόστρωμα, γι' αυτό χρειάζεται αμόλυβδη βενζίνη.
Κάθε άσκηση διορθώνεται μόλις απαντήσεις και δείχνει πώς βγαίνει η σωστή απάντηση. Οι ασκήσεις φτιάχνονται για αυτή την ενότητα κάθε φορά από την αρχή. Δεν είναι οι λύσεις των ασκήσεων του σχολικού βιβλίου.
Συχνές απορίες
Ποια καυσαέρια θεωρούνται περιβαλλοντικοί ρύποι;
Τα NO και NO₂ (NOx), το CO, το SO₂ και οι άκαυστοι υδρογονάνθρακες. Σχετικά αδρανή είναι τα N₂, O₂, H₂O και CO₂, αν και το CO₂ ενισχύει το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Τα NOx προκαλούν φωτοχημικό νέφος, όξινη βροχή και όζον στην τροπόσφαιρα.
Πώς λειτουργεί ο καταλυτικός μετατροπέας;
Περιέχει ευγενή μέταλλα (Pt, Pd, Rh) σε λεπτούς κόκκους πάνω σε κεραμικό υπόστρωμα. Επιταχύνουν αντιδράσεις που καίνε το CO και τους άκαυστους υδρογονάνθρακες σε CO₂ και H₂O (Pt, Pd) και διασπούν τα οξείδια του αζώτου σε N₂ και O₂ (Rh), π.χ. 2NO → N₂ + O₂.
Γιατί τα αυτοκίνητα με καταλύτη θέλουν αμόλυβδη βενζίνη;
Γιατί ο μόλυβδος κάνει κράμα με τον λευκόχρυσο και τα άλλα ευγενή μέταλλα και «δηλητηριάζει» τον καταλύτη, και επιπλέον φράζει τους διαύλους του κεραμικού υποστρώματος, οπότε τα καυσαέρια δεν φτάνουν στον καταλύτη.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.