Οι τρεις μεγάλοι τραγικοί

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

1. Αισχύλος (525-456 π.Χ.): από την Ελευσίνα, πολέμησε στον Μαραθώνα και στη Σαλαμίνα. Από 90 τραγωδίες σώζονται επτά, ανάμεσά τους η τριλογία Ορέστεια.
2. Στον Αισχύλο οι θεοί είναι παντού, σκληροί αλλά δίκαιοι, και τιμωρούν την ύβρη. Ο άνθρωπος μαθαίνει μέσα από τον πόνο, και πάνω από τους θεούς στέκονται η Ανάγκη και η Μοίρα.
3. Ο Αισχύλος έφερε τον δεύτερο υποκριτή, μείωσε τα χορικά και τον χορό σε 12 και έδωσε ενιαία υπόθεση στις τριλογίες.
4. Ευριπίδης (γύρω στο 485 π.Χ., από τη Σαλαμίνα, πέθανε στην Πέλλα): από 92 δράματα σώζονται 18 τραγωδίες και το σατυρικό «Κύκλωψ».
5. Ο Ευριπίδης δείχνει ανθρώπους με πάθη και αδυναμίες, κρίνει τις παραδόσεις και τους θεσμούς και ονομάστηκε «από σκηνής φιλόσοφος». Έφερε τον από μηχανής θεό και πλήθυνε τις μονωδίες.
6. Σοφοκλής (496-406 π.Χ., από τον Ίππιο Κολωνό): στρατηγός μαζί με τον Περικλή στη Σάμο, πρώτη νίκη το 468 π.Χ., πάνω από είκοσι πρώτα βραβεία. Από 123 δράματα σώζονται επτά τραγωδίες.
7. Στα έργα του Σοφοκλή κυριαρχεί η ηθική τάξη: οι θεϊκοί νόμοι υπερισχύουν των ανθρώπινων, και οι ήρωες παλεύουν μόνοι από αίσθηση χρέους.
8. Ο Σοφοκλής έφερε τον τρίτο υποκριτή, τον χορό των 15 και τη σκηνογραφία, και έπαιξε τρεις ανεξάρτητες τραγωδίες αντί για δεμένη τριλογία. Χειρίζεται με τέχνη την τραγική ειρωνεία, την περιπέτεια και την αναγνώριση.

Τι άλλαξε

• Για τη γλυκύτητα του λόγου του οι αρχαίοι αποκαλούσαν τον Σοφοκλή «μέλιτταν».

Πρόσωπα

Αισχύλος

τραγικός, εισήγαγε τον δεύτερο υποκριτή

Ευριπίδης

τραγικός, ο «από σκηνής φιλόσοφος»

Σοφοκλής

τραγικός, ποιητής της Αντιγόνης, εισήγαγε τον τρίτο υποκριτή

Φρύνιχος

οι Φοίνισσές του έχουν το ίδιο θέμα με τους Πέρσες του Αισχύλου

Περικλής

συστράτηγος του Σοφοκλή στην εκστρατεία της Σάμου

Κίμων

στεφάνωσε τον Σοφοκλή στην πρώτη του νίκη

Ιοφών

γιος του Σοφοκλή, τον κατηγόρησε για παράνοια

Αριστοφάνης

κωμικός, σατίρισε τον Ευριπίδη και επαίνεσε τον λόγο του Σοφοκλή

Αριστοτέλης

λέει ότι ο Σοφοκλής δείχνει τους ήρωες όπως πρέπει να είναι

Όροι

τριλογία

τρεις τραγωδίες με ενιαία υπόθεση

Ὀρέστεια

Ἀγαμέμνων, Χοηφόροι, Εὐμενίδες

πάθος, μάθος

ο άνθρωπος μαθαίνει μέσα από τον πόνο

ὕβρις

η αλαζονεία που τιμωρούν οι θεοί

Ανάγκη και Μοίρα

δυνάμεις πάνω και από τους θεούς

δεύτερος υποκριτής

καινοτομία του Αισχύλου

από μηχανής θεός

θεός που λύνει την πλοκή, με τον Ευριπίδη

μονωδία

άσμα ενός μόνο ηθοποιού

από σκηνής φιλόσοφος

το προσωνύμιο του Ευριπίδη

τρίτος υποκριτής

καινοτομία του Σοφοκλή

χορός των 15

ο Σοφοκλής τον αύξησε από 12

περίακτοι

στήριζαν τους πίνακες της σκηνογραφίας

οἵους δεῖ εἶναι

ήρωες όπως πρέπει να είναι, ιδανικοί

μέλιττα

έτσι έλεγαν τον Σοφοκλή για τον λόγο του

Ετυμολογικά συγγενή

ἀνάγκη

αναγκαίος · αναγκάζω · αναγκαστικός Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ὕβρις

υβρίζω · υβριστικός · υβριστής Λεξικό Τριανταφυλλίδη

μέλιττα

μέλισσα · μελισσοκόμος · μελίσσι Λεξικό Τριανταφυλλίδη

σωφροσύνη

σώφρων · σωφρονίζω · σωφρονιστικός Λεξικό Τριανταφυλλίδη

φιλοσοφία

φιλόσοφος · φιλοσοφικός · φιλοσοφώ Λεξικό Τριανταφυλλίδη

μοῖρα

μοιραίος · μοιρολατρία · μοιρολόι Λεξικό Τριανταφυλλίδη