απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
Εισαγωγή I

Το δράμα

Από πού γεννήθηκε το αρχαίο δράμα: από τις μεταμφιέσεις και τα δρώμενα της λατρείας του Διονύσου, μέχρι την πρώτη παράσταση του Θέσπη το 534 π.Χ. Η ενότητα δίνει και τις τέσσερις διονυσιακές γιορτές και τα τρία είδη του δράματος.

Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥΑΡΧΑΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ I15 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

  1. Το δράμα συνδυάζει στοιχεία από το έπος και τη λυρική ποίηση και παρουσιαζόταν με μουσική και όρχηση, ως ζωντανή παράσταση μπροστά στο κοινό.
  2. Πολλές αρχαίες λατρείες είχαν δραματικό χαρακτήρα (γάμοι Δία και Ήρας, γέννηση του Δία, αγώνας του Απόλλωνα με τον δράκοντα), όμως τα δρώμενα του Διονύσου ήταν τα πιο λαμπρά.
  3. Ο Διόνυσος, θεός του αμπελιού και του κρασιού, εκφράζει τον κύκλο της φύσης: σπορά, βλάστηση, θάνατο και επιστροφή στη ζωή.
  4. Οι λάτρεις του έφταναν στην έκσταση μεταμφιεσμένοι: δέρματα ζώων, τρυγία στο πρόσωπο, στεφάνια από κισσό, ουρές και κέρατα σαν τους Σατύρους. Από εδώ ξεκινά το δράμα.
  5. Ο Πεισίστρατος ίδρυσε ιερό του Διονύσου στα ΝΑ της Ακρόπολης και εκεί ο Θέσπης δίδαξε πρώτος δράμα, το 534 π.Χ.
  6. Οι παραστάσεις γίνονταν σε τέσσερις γιορτές: Μεγάλα Διονύσια, Μικρά ή κατ' αγρούς Διονύσια, Λήναια και Ανθεστήρια. Εποπτεία είχε ο Επώνυμος Άρχων.
  7. Το δράμα έχει τρία είδη: τραγωδία, κωμωδία και σατυρικό δράμα.
  8. Η κωμωδία γελοιοποιεί σύγχρονα πρόσωπα και καταστάσεις που βλάπτουν την πόλη, για να τα κρίνει και να τα διορθώσει.

Τι άλλαξε

Πρόσωπα

Διόνυσος
θεός του κρασιού, στη λατρεία του γεννήθηκε το δράμα
Σάτυροι
τραγόποδες ακόλουθοι του Διονύσου, χορός του σατυρικού δράματος
Σειληνός
ο γέροντας που μαζί με τους Σατύρους αποτελούσε τον χορό του σατυρικού δράματος
Αριστοτέλης
στην Ποιητική συνδέει το δράμα με τους πρωτοτραγουδιστές των χορικών ασμάτων
Πεισίστρατος
ίδρυσε ιερό του Διονύσου στα ΝΑ της Ακρόπολης
Θέσπης
από την Ικαρία της Αττικής, δίδαξε πρώτος δράμα το 534 π.Χ.
Επώνυμος Άρχων
επόπτευε τη γιορτή και τους δραματικούς αγώνες

Όροι

δρώμενα
θρησκευτικές τελετές σε μορφή παράστασης
ἔκσταση
μέθη που ταύτιζε τον πιστό με άλλο πρόσωπο
τρυγία
κατακάθι κρασιού για βάψιμο του προσώπου
μεταμφίεση
η αφετηρία του δράματος
Μεγάλα ή ἐν ἄστει Διονύσια
η πιο λαμπρή γιορτή, έξι μέρες, νέα έργα
Ελαφηβολιών
αττικός μήνας, μέσα Μαρτίου ως Απριλίου
Μικρά ή κατ' ἀγρούς Διονύσια
επαναλήψεις έργων που είχαν πετύχει
Λήναια
γιορτή με νέες τραγωδίες και κωμωδίες
Ἀνθεστήρια
γιορτή της ανθοφορίας, αρχές της άνοιξης
σατυρικό δράμα
«παίζουσα τραγωδία», μόνο για το γέλιο
κωμωδία
κριτική σύγχρονων προσώπων με το γέλιο
τρεις τραγωδίες και ένα σατυρικό
ό,τι παρουσίαζε κάθε ποιητής στον αγώνα

Ετυμολογικά συγγενή

δρᾶμα
δραματικός · δραματουργός · δραματοποίηση Λεξικό Τριανταφυλλίδη
τραγῳδία
τραγικός · τραγωδός · τραγικότητα Λεξικό Τριανταφυλλίδη
κωμῳδία
κωμωδός · κωμωδιογράφος · διακωμωδώ Λεξικό Τριανταφυλλίδη
θέατρον
θεατρικός · θεατρόφιλος · αμφιθέατρο Λεξικό Τριανταφυλλίδη
ἑορτή
εορτασμός · εορταστικός · εορτολόγιο Λεξικό Τριανταφυλλίδη
ποιητής
ποίηση · ποιητικός · ποίημα Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ΠΑΙΞΕ ΤΟΡίζες · Τηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Γιατί το δράμα συνδέεται με τον Διόνυσο;

Στις γιορτές του Διονύσου οι πιστοί μεταμφιέζονταν σε Σατύρους για να φτάσουν στην έκσταση. Από αυτή τη μεταμφίεση ξεκινά το δράμα, όπου επίσης τα πρόσωπα μεταμφιέζονται για να υποδυθούν τους ήρωες.

Σε ποια γιορτή παρουσιάζονταν τα νέα δράματα;

Κυρίως στα Μεγάλα ή εν άστει Διονύσια, τον μήνα Ελαφηβολιώνα, που κρατούσαν έξι μέρες και ήταν η πιο επίσημη γιορτή του θεού. Νέα έργα ανέβαιναν και στα Λήναια, ενώ στα κατ' αγρούς Διονύσια παίζονταν ξανά έργα που είχαν πετύχει.

Τι ήταν το σατυρικό δράμα;

Ένα εύθυμο θέαμα με την εξωτερική μορφή της τραγωδίας, με χορό από Σατύρους και τον Σειληνό, που στόχευε μόνο στο γέλιο. Κάθε ποιητής το παρουσίαζε μετά τις τρεις τραγωδίες του, για να κλείνει η παράσταση ευχάριστα.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.