Αντιγόνη, Δ΄ Επεισόδιο, Α΄ Σκηνή (στ. 801-882): κείμενο

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

1. Ο χορός, βλέποντας την Αντιγόνη να πηγαίνει στον θάλαμο όπου κοιμούνται όλοι οι νεκροί, λέει ότι δεν μπορεί πια να κρατήσει τα δάκρυά του.
2. Η Αντιγόνη καλεί τους πολίτες να τη δουν να βαδίζει τον τελευταίο της δρόμο: βλέπει τον ήλιο για τελευταία φορά, ο Άδης την παίρνει ζωντανή και ο Αχέροντας θα γίνει ο νυμφίος της.
3. Ο χορός της λέει ότι φεύγει ξακουστή, χωρίς να τη χτυπήσει αρρώστια ή σπαθί: με δική της θέληση («αὐτόνομος») κατεβαίνει ζωντανή στον Άδη, η μόνη ανάμεσα στους θνητούς.
4. Η Αντιγόνη θυμάται τη Νιόβη που πέτρωσε στον Σίπυλο και λέει ότι ένας θεός τη βυθίζει στον ίδιο ύπνο· ο χορός απαντά ότι η Νιόβη ήταν θεά, ενώ εκείνη θνητή, και ότι είναι μεγάλη τιμή να μοιράζεται την τύχη μιας θεάς.
5. Η Αντιγόνη νιώθει ότι την περιγελούν («οἴμοι γελῶμαι») και βάζει μάρτυρες την πόλη, τους άρχοντες, τις πηγές της Δίρκης και το άλσος της Θήβας: φεύγει άκλαυτη, για έναν τάφο όπου δεν θα ανήκει ούτε στους ζωντανούς ούτε στους νεκρούς.
6. Ο χορός της λέει ότι έφτασε στην άκρη του θράσους και σκόνταψε πάνω στο ψηλό βάθρο της Δίκης, και ότι πληρώνει ένα βάρος που της άφησε ο πατέρας της.
7. Η Αντιγόνη θρηνεί τη μοίρα του πατέρα της και όλης της γενιάς των Λαβδακιδών, τον γάμο της μητέρας της με τον γιο της και τον δυστυχισμένο γάμο του αδελφού της, που νεκρός τη σκοτώνει ζωντανή.
8. Ο χορός τονίζει ότι ο σεβασμός στους νεκρούς είναι ευσέβεια, αλλά η εξουσία δεν επιτρέπει παράβαση· την Αντιγόνη την κατέστρεψε η ορμή που διάλεξε μόνη της. Εκείνη κλείνει με θρήνο: άκλαυτη, χωρίς φίλους και χωρίς γάμο, δεν θα ξαναδεί τον ήλιο.

Τι άλλαξε

• Στο τέλος της σκηνής μπαίνει ο Κρέων, για να διατάξει να την πάρουν.

Πρόσωπα

Αντιγόνη

οδηγείται στον υπόγειο τάφο και θρηνεί τη μοίρα της

Χορός

οι γέροντες της Θήβας, που τη συμπονούν αλλά κρίνουν την τόλμη της

Νιόβη

κόρη του Ταντάλου που πέτρωσε στον Σίπυλο· η Αντιγόνη παρομοιάζει τον εαυτό της μαζί της

Οιδίποδας

ο πατέρας της, του οποίου η μοίρα βαραίνει τη γενιά

Η μητέρα της (Ιοκάστη)

ο γάμος της με τον γιο της είναι για την Αντιγόνη η πηγή των συμφορών

Πολυνείκης

ο αδελφός του οποίου ο δυστυχισμένος γάμος και ο θάνατος οδήγησαν στον θάνατό της

Κρέων

μπαίνει στη σκηνή στο τέλος

Όροι

θεσμοί

εδώ: οι αρχές, ο κανόνας μου

παγκοίτης θάλαμος

ο θάλαμος όπου κοιμούνται όλοι, ο Άδης

στείχω

βαδίζω, πορεύομαι

λεύσσω

βλέπω, κοιτάζω

νυμφεύω

παντρεύομαι

κλεινός

ξακουστός, δοξασμένος

κεῦθος νεκύων

το κρυφό βάθος των νεκρών

αὐτόνομος

με δικό του νόμο, με δική του θέληση

λυγρός

θλιβερός, οικτρός

γελῶμαι

με περιγελούν

μέτοικος

κάτοικος τόπου που δεν είναι δικός του

ἄκλαυτος

χωρίς να τον θρηνήσει κανείς

ἀνυμέναιος

χωρίς γαμήλιο τραγούδι

αὐτόγνωτος ὀργά

ορμή που αποφάσισε κανείς μόνος του

Ετυμολογικά συγγενή

αὐτόνομος

αυτόνομος · αυτονομία · αυτονόμηση Λεξικό Τριανταφυλλίδη

δάκρυον (δακρύων)

δάκρυ · δακρύζω · δακρυγόνος Λεξικό Τριανταφυλλίδη

θάλαμος

θάλαμος · θαλαμηγός · θαλαμίσκος Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ὕμνος

ύμνος · υμνώ · υμνωδία Λεξικό Τριανταφυλλίδη

πόλις (πολῖται)

πολίτης · πολιτικός · πολιτεία Λεξικό Τριανταφυλλίδη

κράτος

κράτος · κρατικός · κρατώ Λεξικό Τριανταφυλλίδη