Αντιγόνη, Γ΄ Επεισόδιο, Α΄ Σκηνή (στ. 635-765): κείμενο

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

1. Ο Αίμων δηλώνει ότι ανήκει στον πατέρα του και ότι κανένας γάμος δεν μετράει περισσότερο από τη σωστή καθοδήγησή του (στ. 635-638).
2. Ο Κρέων επαινεί τη στάση του: οι πατέρες θέλουν υπάκουα παιδιά που εκδικούνται τους εχθρούς και τιμούν τους φίλους, ενώ τα άχρηστα παιδιά φέρνουν βάσανα στον πατέρα και γέλιο στους εχθρούς (στ. 639-647).
3. Τον συμβουλεύει να μη χάσει τα λογικά του για μια γυναίκα και να αφήσει την Αντιγόνη να παντρευτεί στον Άδη. Αφού την έπιασε φανερά να παρακούει, μόνη από όλη την πόλη, θα τη θανατώσει, ό,τι κι αν επικαλεστεί (στ. 648-660).
4. Όποιος είναι σωστός στο σπίτι του είναι δίκαιος και στην πόλη· στον άρχοντα που όρισε η πόλη οφείλεται υπακοή σε όλα, και η αναρχία είναι το μεγαλύτερο κακό. Ένας άντρας δεν πρέπει να νικιέται από γυναίκα (στ. 661-680).
5. Ο χορός λέει ότι ο Κρέων μιλά λογικά, εκτός αν τα γηρατειά τους έχουν θολώσει τον νου (στ. 681-682).
6. Ο Αίμων μιλά για τη φρόνηση, δώρο των θεών, και μεταφέρει τι ψιθυρίζει η πόλη: η Αντιγόνη, που δεν άφησε τον αδελφό της άταφο στα σκυλιά και στα όρνια, αξίζει τιμή και όχι θάνατο (στ. 683-700).
7. Τον παρακαλεί να μην κρατά μία μόνο γνώμη, με τις εικόνες των δέντρων στον χείμαρρο και του πλοίου που αναποδογυρίζει, και να μάθει από όσους μιλούν σωστά. Ο χορός κρίνει ότι και οι δύο είπαν σωστά λόγια (στ. 701-725).
8. Στη γρήγορη αντιπαράθεση ο Κρέων λέει ότι η πόλη ανήκει σε όποιον κυβερνά και ο Αίμων ότι έτσι θα κυβερνούσε μόνος μια έρημη χώρα. Ο Κρέων βρίζει και διατάζει να φέρουν την Αντιγόνη να πεθάνει μπροστά του· ο Αίμων λέει ότι δεν θα τον ξαναδεί και φεύγει (στ. 726-765).

Τι άλλαξε

• Ο Αίμων φεύγει οργισμένος και ο Κρέων μένει ανένδοτος· τα λόγια του Αίμονα «θανοῦσ᾽ ὀλεῖ τινα» προαναγγέλλουν έναν ακόμη θάνατο.

Πρόσωπα

Αίμων

γιος του Κρέοντα και μνηστήρας της Αντιγόνης, ζητά από τον πατέρα του να αλλάξει γνώμη

Κρέων

βασιλιάς της Θήβας, απαιτεί υπακοή και επιμένει στη θανάτωση της Αντιγόνης

Χορός

γέροντες της Θήβας, κρίνουν ότι και οι δύο μίλησαν λογικά

Αντιγόνη

δεν είναι στη σκηνή· ο Κρέων τη θέλει νεκρή, ο Αίμων τη δικαιολογεί με τη φωνή της πόλης

Πολυνείκης

ο αδελφός που η Αντιγόνη δεν άφησε άταφο

Ζεὺς ξύναιμος

ο Δίας ως προστάτης της συγγένειας, που ο Κρέων επικαλείται περιφρονητικά

Όροι

ἀπορθόω-ῶ

κατευθύνω σωστά, καθοδηγώ

διὰ στέρνων ἔχω

έχω στην καρδιά μου, φρονώ

γοναὶ κατήκοοι

υπάκουα παιδιά

ψυχρὸν παραγκάλισμα

παγερό αγκάλιασμα

ἕλκος

πληγή

ἀναρχία / πειθαρχία

ανυπακοή / υπακοή στην εξουσία

ὠμηστὴς κύων

ωμοφάγο, άγριο σκυλί

ἐρεμνὴ φάτις

σκοτεινή φήμη που κυκλοφορεί κρυφά

χειμάρροος

ρέμα που κατεβαίνει τον χειμώνα

ὑπείκω

υποχωρώ, λυγίζω

αὐτόπρεμνος

σύρριζα, μαζί με τον κορμό

ναῦς (δωρ. ναός)

το πλοίο

δούλευμα γυναικός

δούλος μιας γυναίκας (μετωνυμία)

κωτίλλω

κολακεύω με πολλά λόγια

Ετυμολογικά συγγενή

πειθαρχία

πειθαρχία · πειθαρχικός · απειθαρχία Λεξικό Τριανταφυλλίδη

χειμάρρους (χειμάρροις)

χείμαρρος · χειμαρρώδης Λεξικό Τριανταφυλλίδη

κλών (κλῶνας)

κλωνάρι · κλωνοποίηση σχολικό βιβλίο

θάλλω (θάλλοντος)

θάλλω · θαλερός σχολικό βιβλίο

λαγχάνω (λαχεῖν)

λαχνός · λαχείο Λεξικό Τριανταφυλλίδη

νόμος (νόμους)

νόμος · νομικός · νομοθέτης Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ὀφθαλμός (ὀφθαλμοῖς)

οφθαλμός · οφθαλμίατρος · οφθαλμολογικός Λεξικό Τριανταφυλλίδη

γένος (γένους)

γένος · γενεαλογία · γενικός Λεξικό Τριανταφυλλίδη