Η Λόγια Δημιουργία: Το έπος του Διγενή Ακρίτα

Εισαγωγή στο Έπος του Διγενή Ακρίτα, ίσως το παλαιότερο μνημείο της λόγιας νεοελληνικής λογοτεχνίας (μέσα 11ου αιώνα): οι παραλλαγές του, η σχέση του με τα ακριτικά τραγούδια και η υπόθεσή του.

Α΄ Λυκείου · Λογοτεχνία · 15 λεπτά

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου ↗

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

Το έπος είναι ίσως το παλαιότερο έργο της λόγιας ΝΕΛ και δείχνει την αφύπνιση της εθνικής συνείδησης, όπως και άλλα έπη της εποχής.
Ο ποιητής είναι άγνωστος· το έργο προϋποθέτει τα ακριτικά τραγούδια και τους θρύλους.
Είναι πολύστιχο ηρωικό ποίημα, περίπου 5.000 στίχων, σε πολιτικούς δεκαπεντασύλλαβους.
Ο Κ. Θ. Δημαράς το βλέπει μάλλον ως έμμετρο μυθιστόρημα με λόγιες και εκκλησιαστικές επιδράσεις· είναι πιο ψυχρό από τα δημοτικά.
Ο Λίνος Πολίτης θεωρεί τον ποιητή του πρώτο που έγραψε ποίηση στη λαϊκή, νεοελληνική γλώσσα.
Υπόθεση: ο αμιράς Μουσούρ αρπάζει την Ειρήνη, νικιέται από τον αδελφό της, βαφτίζεται και την παντρεύεται· γεννιέται ο Διγενής.
Ο Διγενής παντρεύεται την κόρη του Δούκα, γίνεται ακρίτας, τιμάται από τον αυτοκράτορα και πεθαίνει στο παλάτι του κοντά στον Ευφράτη.

Πρόσωπα

Βασίλειος Διγενής Ακρίτας: ήρωας του έπους, πρότυπο ακρίτα
Μουσούρ: αμιράς της Συρίας, πατέρας του Διγενή
Ειρήνη: μητέρα του Διγενή, κόρη του Ανδρόνικου
Κωνσταντίνος: αδελφός της Ειρήνης, νικά τον Μουσούρ
Μαξιμώ: αμαζόνα που μονομαχεί με τον Διγενή
Κ. Θ. Δημαράς: το θεωρεί έμμετρο μυθιστόρημα
Λίνος Πολίτης: πρώτο ποιητικό έργο στη λαϊκή γλώσσα

Όροι

έπος: μεγάλο αφηγηματικό ποίημα με ήρωες
λόγια δημιουργία: έργο λογίου, όχι λαϊκό τραγούδι
παραλλαγή: μεταγενέστερη μορφή του ίδιου έργου
πρωτότυπο: το αρχικό κείμενο, που χάθηκε
έμμετρη βιογραφία: η ζωή του ήρωα σε στίχους
έμμετρο μυθιστόρημα: αφήγηση σε στίχους, κατά τον Δημαρά
πολιτικός στίχος: ιαμβικός δεκαπεντασύλλαβος
λόγοι: τα βιβλία στα οποία χωρίζεται το έπος
αμιράς: εμίρης
απελάτες: ληστές επιδρομείς των συνόρων
άκρες: τα σύνορα της αυτοκρατορίας
Τραγούδι του Ρολάνδου: γαλλικό έπος της ίδιας εποχής

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Πότε γράφτηκε το Έπος του Διγενή Ακρίτα;

Κατά το βιβλίο, πιθανότατα γύρω στα μέσα του 11ου αι. Την ίδια περίοδο γράφονται ανάλογα έπη σε Ανατολή και Δύση, όπως το Τραγούδι του Ρολάνδου και τα Νιμπελούνγκεν.

Γιατί ο ήρωας ονομάζεται Διγενής;

Γιατί είχε δύο γένη: ο πατέρας του ήταν ο Άραβας αμιράς Μουσούρ και η μητέρα του η Ειρήνη, Ρωμιά από το γένος των Δουκάδων.

Σε ποιες παραλλαγές σώζεται το έπος;

Το πρωτότυπο χάθηκε· σώζονται έξι παραλλαγές με το όνομα του τόπου όπου βρέθηκαν: Κρυπτοφέρρης, Τραπεζούντας, Άνδρου-Αθηνών, Εσκοριάλ, Οξφόρδης και μια πεζή της Άνδρου. Υπάρχει και ρωσική διασκευή.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.

Ακολούθησε Κοινοποίησε τη σελίδα