απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ

Το δημοτικό τραγούδι, Εισαγωγή

Τι είναι το δημοτικό τραγούδι, ποιους κανόνες τεχνοτροπίας ακολουθεί και σε ποιες κατηγορίες χωρίζεται: παραλογές, ακριτικά, του Χάροντα, ιστορικά και κλέφτικα.

Α΄ Λυκείου · Λογοτεχνία · 15 λεπτά

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου ↗

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Το δημοτικό τραγούδι συνεχίζεται δίπλα στη λόγια παραγωγή, πάντα δεμένο με τη μουσική και συχνά με τον χορό.
  2. Λίγα δείγματα σώθηκαν από τα παλιά χρόνια· η συστηματική καταγραφή αρχίζει με την επιστήμη της Λαογραφίας.
  3. Κανόνες τεχνοτροπίας: λιτός λόγος, ισομετρία, επανάληψη στο δεύτερο ημιστίχιο, άσκοπα ερωτήματα, σχήμα αδυνάτου, προσωποποιήσεις.
  4. Περνώντας από στόμα σε στόμα αλλάζουν και δημιουργούνται παραλλαγές· συνδέονται με εργασίες, γάμους, κάλαντα, θανάτους κ.ά.
  5. Παραλογές: πολύστιχα αφηγηματικά τραγούδια με παραμυθικό στοιχείο, το παλαιότερο στρώμα των τραγουδιών μας.
  6. Ακριτικά: ηρωικά τραγούδια για τους φρουρούς των ανατολικών συνόρων, με κορυφαίο ήρωα τον Διγενή Ακρίτα.
  7. Του Χάροντα: δεμένα με τα μοιρολόγια, γεννιούνται από τον πόνο του θανάτου αλλά δείχνουν αγάπη για τη ζωή.
  8. Ιστορικά: για συγκεκριμένα, συνήθως θλιβερά γεγονότα· κλέφτικα: η νεότερη και πλουσιότερη κατηγορία, για τη ζωή κλεφτών και αρματολών.

Πρόσωπα

Διγενής Ακρίτας
σύμβολο υπεράνθρωπης ανδρείας στα ακριτικά
Σαρακηνοί
Άραβες επιδρομείς των ανατολικών συνόρων
Στίλπων Κυριακίδης
μελετητής του δημοτικού τραγουδιού

Όροι

ισομετρία
κάθε μετρική ενότητα κλείνει ένα νόημα
διασκελισμός
το νόημα συνεχίζει στον επόμενο στίχο
ημιστίχιο
το μισό ενός στίχου
σχήμα αδυνάτου
όρος που δεν μπορεί να γίνει ποτέ
άσκοπα ερωτήματα
ερωτήσεις που απαντώνται αρνητικά
προσωποποίηση
άψυχα ή ζώα μιλούν και δρουν
παραλλαγή
διαφορετική μορφή του ίδιου τραγουδιού
Λαογραφία
επιστήμη που καταγράφει τη λαϊκή παράδοση
παραλογή
αφήγηση με παραμυθικό στοιχείο
ακριτικά τραγούδια
ηρωικά τραγούδια για τους φρουρούς συνόρων
ακρίτες
φρουροί των ανατολικών βυζαντινών συνόρων
Απελάτες
ληστές επιδρομείς των συνόρων
μοιρολόγια
θρηνητικά τραγούδια για τον νεκρό
ιστορικά τραγούδια
τραγούδια για ένα συγκεκριμένο γεγονός
κλέφτικα τραγούδια
τραγούδια για κλέφτες και αρματολούς
καθιστά τραγούδια
τραγούδια που δεν χορεύονταν

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του δημοτικού τραγουδιού;

Λιτός και πυκνός λόγος με λίγα επίθετα, ισομετρία χωρίς διασκελισμούς, επανάληψη του νοήματος στο δεύτερο ημιστίχιο, άσκοπα ερωτήματα, το σχήμα του αδυνάτου και προσωποποιήσεις.

Σε ποιες κατηγορίες χωρίζονται τα δημοτικά τραγούδια ως προς το περιεχόμενο;

Το βιβλίο εξετάζει πέντε: παραλογές, ακριτικά, του Χάροντα και του Κάτω Κόσμου, ιστορικά και κλέφτικα.

Ποιοι ήταν οι ακρίτες;

Στρατιωτικοί που φύλαγαν τα ανατολικά σύνορα του Βυζαντίου από τις επιδρομές των Σαρακηνών. Έπαιρναν κτήματα χωρίς φόρους με υποχρέωση να αποκρούουν τον εχθρό, και τα κατορθώματά τους υμνήθηκαν στα ακριτικά τραγούδια.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.