Κ. Παλαμάς, «Ο δωδεκάλογος του γύφτου» (απόσπασμα από τον Προφητικό)

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Γιατί

• Γράφτηκε το 1899, μετά την εθνική ταπείνωση του 1897· ο ποιητής μεταφέρει το σκηνικό στο Βυζάντιο και κάνει τα γεγονότα προφητείες.

Τι έγινε

1. Ο ποιητής απευθύνεται στη δοξασμένη Χώρα και της προλέγει ότι θα έρθει η ώρα να πέσει.
2. Η δόξα της απλωνόταν σε όλα τα σημεία του ορίζοντα σαν τον δρόμο του ήλιου· τώρα γέρνει και δε θα ξαναδεί πρωί.
3. Θα σβήσει σαν λιβάδια φυτρωμένα από μάγια, αφήνοντας σημάδια πιο ελαφριά από τη δροσιά.
4. Στο δεύτερο απόσπασμα μιλά στην Ψυχή της χώρας, «παραδαρμένη από το κρίμα»: θα φύγει από το σάπιο σώμα, που θα μείνει άταφο.
5. Όμως ο Θεός της αγάπης θα τη λυπηθεί, θα ξημερώσει αυγή και θα την καλέσει ο λυτρωμός.
6. Η Ψυχή θα πετάξει τη φορεσιά της αμαρτίας και, αφού δεν έχει πιο κάτω να πέσει, θα ξαναβγάλει τα μεγάλα φτερά της.

Τι άλλαξε

• Από τον πόνο και την απελπισία αναδύεται μήνυμα ελπίδας και εθνικής αναγέννησης.

Πρόσωπα

Κωστής Παλαμάς

ο ποιητής του Δωδεκάλογου του γύφτου

Ο Γύφτος

σύμβολο της ελεύθερης, αδούλωτης και δημιουργικής ψυχής

Ο βασιλιάς

στην Πόλη διασκεδάζει και αγωνίζεται σαν άλλος Νέρωνας, αδιάφορος για τον κίνδυνο

Ο ποιητής-προφήτης

βλέπει τη διαφθορά, αγανακτεί και προλέγει την πτώση και τη λύτρωση

Οι ακρίτες

φυλάνε τα σύνορα, αλλά κανείς δεν ακούει τη φωνή τους

Όροι

Φήμη

θεότητα Ελλήνων και Ρωμαίων, προσωποποίηση των διαδόσεων, αγγελιαφόρος των νικών

μάισσες

μάγισσες

γητειά

μάγια

Ψυχή

στο ποίημα εννοείται η ψυχή της χώρας

Προφητικός

ο όγδοος από τους δώδεκα λόγους του ποιήματος, ο παλαιότερος

Συνθετικό ποίημα

μεγάλο ποίημα από πολλά μέρη (εδώ δώδεκα λόγους) με ενιαίο θέμα