1. Η περίοδος της ακμής (27 π.Χ.-193 μ.Χ.)

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 27 π.Χ. - 14 μ.Χ. (αρχή της περιόδου ακμής 27 π.Χ. - 193 μ.Χ.)

Γιατί

• Το δημοκρατικό πολίτευμα της πόλης-κράτους ήταν ανεπαρκές για την τεράστια αυτοκρατορία και ο κόσμος, κουρασμένος από τους εμφύλιους, ζητούσε ειρήνη και τάξη.

Τι έγινε

1. Ο Οκταβιανός συγκέντρωσε τα σπουδαιότερα αξιώματα και έγινε Αύγουστος (σεβαστός), με συμβούλιο του αυτοκράτορα να τον βοηθά.
2. Κράτησε την εποπτεία της διοίκησης, του στρατού και της εξωτερικής πολιτικής, μοιράστηκε τις επαρχίες με τη σύγκλητο και δημιούργησε αυτοκρατορική υπαλληλία.
3. Το πολίτευμα ονομάστηκε Ηγεμονία (Principatus): στην ουσία δυαρχία princeps και συγκλήτου, χωρίς θεσμοθετημένη διαδοχή.
4. Το μεγαλύτερο μέρος του στρατού εγκαταστάθηκε σε μόνιμες βάσεις στα σύνορα (Ευφράτης, Δούναβης, Ρήνος) και στη Ρώμη έμειναν οι πραιτωριανοί.
5. Η αυτοκρατορία απλώθηκε από τη Σαχάρα ως τον Δούναβη και τον Ρήνο και από τον Ατλαντικό ως τον Ευφράτη· προσαρτήθηκαν Αίγυπτος, περιοχές των Άλπεων και όλη η Ισπανία.
6. Αποικίες παλαιμάχων διέδωσαν τον ρωμαϊκό πολιτισμό· καθιερώθηκε η λατρεία της θεάς Ρώμης και του Αυγούστου και η θεοποίηση των αυτοκρατόρων.
7. Στα γράμματα και τις τέχνες ήρθε ο «χρυσός αιώνας» (80 π.Χ. - 14 μ.Χ.), με την αρχιτεκτονική να δανείζεται από τους Έλληνες και να προσθέτει τόξα και θόλους.

Τι άλλαξε

• Άρχισε μια περίοδος δύο περίπου αιώνων ειρήνης και ακμής· με τους Αντωνίνους φροντίστηκαν ιδιαίτερα οι επαρχίες και διαδόθηκε ο ελληνορωμαϊκός πολιτισμός.

Πρόσωπα

Οκταβιανός Αύγουστος

ο πρώτος αυτοκράτορας, ιδρυτής της Ηγεμονίας (27 π.Χ. - 14 μ.Χ.)

Αντωνίνοι

σειρά αυτοκρατόρων από περιοχές έξω από την Ιταλία που φρόντισαν τις επαρχίες

Βιργίλιος

ποιητής της «Αινειάδας», των «Βουκολικών» και των «Γεωργικών»

Οράτιος

λυρικός ποιητής που ύμνησε το έργο του Αυγούστου

Τίτος Λίβιος

ιστορικός της πορείας της Ρώμης από την ίδρυσή της ως τον Αύγουστο

Κικέρωνας

ρήτορας της εποχής των εμφυλίων με λόγους, φιλοσοφικές πραγματείες και επιστολές

Αινείας

ο γενάρχης των Ρωμαίων και της Ιουλίας γενιάς, ήρωας της «Αινειάδας»

Όροι

princeps

ο πρώτος πολίτης του κράτους, τίτλος του Αυγούστου

Principatus (Ηγεμονία)

το μοναρχικό πολίτευμα του Αυγούστου, από τον τίτλο princeps

ιμπεράτορας

ο ανώτατος στρατιωτικός αρχηγός

pontifex maximus

ο μέγιστος αρχιερέας, ο ανώτατος θρησκευτικός άρχοντας

Αύγουστος

τίτλος που σημαίνει «σεβαστός» και αναγνώριζε θεϊκές ιδιότητες

πραιτωριανοί

η προσωπική φρουρά του αυτοκράτορα στη Ρώμη

damnatio memoriae

η καταδίκη της μνήμης, που απέκλειε έναν αυτοκράτορα από τη θεοποίηση

καμέος

σκληρός έγχρωμος λίθος (όνυχας, σαρδόνυχας, αχάτης) για κοσμήματα

θέρμες

μεγάλες εγκαταστάσεις λουτρών με ψυχρό και θερμό νερό, με αίθουσες διαλέξεων και διασκέδασης