Οι εμφύλιοι πόλεμοι

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 1ος αι. π.Χ., ως το 31 π.Χ.

Γιατί

• Στο μεγάλο κράτος η εξουσία δεν κερδιζόταν εύκολα με την ψήφο· πιο αποτελεσματική αποδείχτηκε η δύναμη των όπλων.
• Οι προσωπικές φιλοδοξίες των αρχηγών των δύο παρατάξεων, αριστοκρατικών και δημοκρατικών.

Τι έγινε

1. Ο Μάριος, νικητής του Ιουγούρθα και των Κίμβρων και Τευτόνων, έκανε τον στρατό επαγγελματικό, όργανο στα χέρια του στρατηγού.
2. Ο Σύλλας επέβαλε με τον στρατό του την απόφαση της συγκλήτου για την εκστρατεία κατά του Μιθριδάτη, νίκησε στη Βοιωτία το 86 π.Χ. και εξόντωσε τους αντιπάλους με τις προγραφές.
3. Ο Σύλλας έγινε δικτάτορας (82-79 π.Χ.), περιόρισε τους δημάρχους και ενίσχυσε τη σύγκλητο.
4. Ο Πομπήιος κυριάρχησε με εκστρατείες στην Ανατολή, ενώ ο Κικέρων αποκάλυψε τη συνωμοσία του Κατιλίνα.
5. Η πρώτη τριανδρία (60 π.Χ.) έδωσε στον Καίσαρα τη Γαλατία, που την κατέκτησε ως τον Ρήνο το 58-50 π.Χ.
6. Ο Καίσαρας νίκησε τον Πομπήιο στα Φάρσαλα το 48 π.Χ., έγινε ισόβιος δικτάτορας και δολοφονήθηκε στις 15 Μαρτίου του 44 π.Χ.
7. Η δεύτερη τριανδρία (43 π.Χ.) νίκησε τους δολοφόνους στους Φιλίππους το 42 π.Χ.· ο Οκταβιανός νίκησε τον Αντώνιο στο Άκτιο το 31 π.Χ.

Τι άλλαξε

• Οι εμφύλιοι πόλεμοι αποδυνάμωσαν τους θεσμούς και κατέλυσαν το δημοκρατικό πολίτευμα· η Δημοκρατία τελείωσε και τυπικά.

Πρόσωπα

Μάριος

στρατηγός αγροτικής καταγωγής, εχθρός των αριστοκρατικών, που έκανε τον στρατό επαγγελματικό

Σύλλας

αριστοκράτης, εχθρός των δημοκρατικών, γνωστός για τις προγραφές, δικτάτορας το 82-79 π.Χ.

Μιθριδάτης

βασιλιάς του Πόντου, αντίπαλος των Ρωμαίων στη Μικρά Ασία και την Ελλάδα

Πομπήιος

πολιτικός που κυριάρχησε μετά τον Σύλλα, μέλος της πρώτης τριανδρίας, νικήθηκε στα Φάρσαλα

Κατιλίνας

τυχοδιώκτης αριστοκράτης που οργάνωσε συνωμοσία για να πάρει την εξουσία

Κικέρων

ρήτορας και πολιτικός που αποκάλυψε τη συνωμοσία του Κατιλίνα

Κράσσος

πολύ πλούσιος Ρωμαίος, μέλος της πρώτης τριανδρίας

Ιούλιος Καίσαρας

κατακτητής της Γαλατίας, νικητής στα Φάρσαλα, ισόβιος δικτάτορας, δολοφονήθηκε το 44 π.Χ.

Μάρκος Αντώνιος

στενός συνεργάτης του Καίσαρα, νικήθηκε στο Άκτιο

Οκταβιανός

ανιψιός και θετός γιος του Καίσαρα, νικητής στο Άκτιο

Όροι

αριστοκρατικοί

η παράταξη των συγκλητικών γαιοκτημόνων

δημοκρατικοί

η παράταξη του πλήθους των ελεύθερων πολιτών, κυρίως του όχλου των πόλεων

προγραφές

κατάλογοι με ονόματα αντιπάλων προς θανάτωση, των οποίων οι περιουσίες δημοπρατούνταν

πρώτη τριανδρία

η συνεργασία Πομπήιου, Κράσσου και Καίσαρα το 60 π.Χ.

δεύτερη τριανδρία

η συνεργασία Αντωνίου, Λέπιδου και Οκταβιανού το 43 π.Χ. για την τιμωρία των δολοφόνων του Καίσαρα

Ιουλιανό ημερολόγιο

το ημερολόγιο που βελτίωσε ο Καίσαρας με τον αστρονόμο Σωσιγένη· ίσχυε στην Ελλάδα ως το 1923