Μετά το τέλος της βασιλείας το 509 π.Χ. η Ρώμη έγινε Res publica, στην ουσία αριστοκρατία των πατρικίων. Οι πληβείοι αγωνίστηκαν δύο αιώνες για ισότητα, ενώ η πολιτεία οργανώθηκε σε άρχοντες, σύγκλητο και εκκλησίες.
Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥΙΣΤΟΡΙΑΚΕΦΑΛΑΙΟ IV15 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.
ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Από το 509 π.Χ. και για περίπου δύο αιώνες κοινωνικών αγώνων
Γιατί
Η βασιλεία τελείωσε μετά από εξέγερση των πατρικίων, την ίδια εποχή με την απομάκρυνση των Ετρούσκων.
Τι έγινε
Το νέο πολίτευμα λεγόταν Res publica, αλλά την εξουσία την είχαν οι πατρίκιοι.
Στις αρχές του 5ου αι. π.Χ. οι πληβείοι απέκτησαν τους δημάρχους, με δικαίωμα να εμποδίζουν νόμους που τους έβλαπταν (veto).
Στα μέσα του 5ου αι. π.Χ. καταγράφηκε το εθιμικό δίκαιο στη Δωδεκάδελτο και σύντομα επιτράπηκαν οι γάμοι ανάμεσα στις δύο τάξεις.
Τον 4ο αι. π.Χ. οι πληβείοι έγιναν εκλόγιμοι ως ύπατοι και στα τέλη του ίδιου αιώνα ως μέγιστοι αρχιερείς.
Άρχοντες: δύο ετήσιοι ύπατοι με τις εξουσίες του παλιού βασιλιά, δικτάτορας για έξι μήνες σε κρίση, δύο τιμητές, και δήμαρχοι, πραίτωρες, ταμίες, ανθύπατοι.
Η σύγκλητος, με τριακόσια ισόβια μέλη, είχε νομοθετική και εκτελεστική εξουσία και οι αποφάσεις της είχαν ισχύ νόμου.
Τρεις εκκλησίες: η φρατρική των πατρικίων, η λοχίτιδα των στρατευμένων που εξέλεγε τους ανώτερους άρχοντες και η φυλετική που ψήφιζε τους νόμους.
Τι άλλαξε
Εξίσωση πατρικίων και πληβείων στο εσωτερικό και, ως τα τέλη του 3ου αι. π.Χ., κυριαρχία της Ρώμης στην Ιταλία και νίκες στη δυτική Μεσόγειο.
Όροι
Res publica
το πολίτευμα της Ρώμης μετά το 509 π.Χ., που οι Ρωμαίοι αποκαλούσαν δημοκρατία
πατρίκιοι
η τάξη που κατείχε την εξουσία στη ρωμαϊκή Res publica
πληβείοι
η τάξη που αγωνίστηκε δύο αιώνες για πολιτικά δικαιώματα
δήμαρχοι
ετήσιοι άρχοντες, ιεροί και απαραβίαστοι, που προστάτευαν τους πληβείους
veto
λατινικό «απαγορεύω»: το δικαίωμα των δημάρχων να εμποδίζουν απόφαση αντίθετη στους πληβείους, ελληνικά αρνησικυρία
Δωδεκάδελτος
η πρώτη καταγραφή του εθιμικού δικαίου στα μέσα του 5ου αι. π.Χ.
ύπατοι
οι δύο ετήσιοι ανώτατοι άρχοντες, που ακολουθούνταν από δώδεκα ραβδούχους
δικτάτορας
άρχοντας που σε κρίσιμη κατάσταση έπαιρνε όλες τις εξουσίες για έξι μήνες
τιμητές
δύο άρχοντες με θητεία δεκαοκτώ μηνών για την τίμηση των πολιτών και την επίβλεψη των ηθών
σύγκλητος
σώμα τριακοσίων ισόβιων μελών, πρώην ανώτερων αρχόντων, με νομοθετική και εκτελεστική εξουσία
Το πολίτευμα που εγκαθιδρύθηκε στη Ρώμη μετά την κατάργηση της βασιλείας το 509 π.Χ. Οι Ρωμαίοι το ονόμαζαν δημοκρατία, στην πράξη όμως ήταν αριστοκρατικό, γιατί την εξουσία είχαν οι πατρίκιοι.
Τι κέρδισαν οι πληβείοι με τους αγώνες τους;
Απέκτησαν δημάρχους που τους προστάτευαν, την καταγραφή του εθιμικού δικαίου στη Δωδεκάδελτο και την άρση της απαγόρευσης γάμων με πατρικίους. Τον 4ο αι. π.Χ. μπορούσαν να εκλέγονται ύπατοι και αργότερα μέγιστοι αρχιερείς.
Ποιο ήταν το έργο των τιμητών;
Ήταν δύο, με θητεία δεκαοκτώ μηνών. Κατέτασσαν τους πολίτες με βάση την περιουσία τους, συνέτασσαν τον κατάλογο των συγκλητικών, κατάρτιζαν τον προϋπολογισμό και επέβλεπαν τα ήθη.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.