Φωνηεντόληκτα, αφωνόληκτα και ενρινόληκτα επίθετα της Γ κλίσης. Η κλίση της μετοχής του παθητικού αορίστου

Τέσσερις νέες ομάδες επιθέτων της γ΄ κλίσης: τα σύνθετα σε -υς, -υ (εὔβοτρυς, δίπηχυς), τα σε -εις, -εσσα, -εν (χαρίεις), τα σε -ις, -ι (εὔελπις) και τα σε -ας, -αινα, -αν (μέλας), μαζί με τη μετοχή του παθητικού αορίστου που κλίνεται όπως το χαρίεις.

Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 615 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

Από το Γυμνάσιο είναι γνωστά τα επίθετα σε -υς, -εια, -υ, σε -ας, -ασα, -αν, σε -ων, -ουσα, -ον, σε -ων, -ον και σε -ης, -ες.
Φωνηεντόληκτα δικατάληκτα σε -υς, -υ: εὔβοτρυς (όπως βότρυς) και δίπηχυς (όπως πῆχυς), με γενική ενικού σε -ος.
Αφωνόληκτα τρικατάληκτα σε -εις, -εσσα, -εν: χαρίεις· αποβάλλουν το -ντ πριν από -ς και το τελικό -τ χωρίς κατάληξη.
Κατά το χαρίεις κλίνονται επίθετα αφθονίας (ἀστερόεις, ἰχθυόεις, ἀνεμόεις, ὑλήεις) και η μετοχή παθητικού αορίστου (λυθείς, λυθεῖσα, λυθέν).
Αφωνόληκτα δικατάληκτα σε -ις, -ι: εὔελπις, ἄχαρις, ἐπίχαρις, φιλόπολις· κλίνονται περίπου όπως το β΄ συνθετικό τους (ἐλπίς).
Ενρινόληκτα τρικατάληκτα σε -ας, -αινα, -αν: μέλας, μέλαινα, μέλαν· έτσι κλίνεται και το τάλας (δυστυχής).
Δοτική πληθυντικού του μέλας: μέλασι· του χαρίεις: χαρίεσι.

Όροι

εὔβοτρυς, εὔβοτρυ: με καλά σταφύλια· όπως το βότρυς
δίπηχυς, δίπηχυ: δύο πήχεων· όπως το πῆχυς
γενική ενικού σε -υς επιθέτων: λήγει σε -ος: διπήχεος
τὰ εὐβότρυα: ουδέτερο πληθ. ασυναίρετο
τὰ διπήχεα ή διπήχη: σπάνια συναίρεση στο ουδέτερο
χαρίεις, χαρίεσσα, χαρίεν: χαριτωμένος· θέμα χαριεντ-
χαρίεντ-ς > χαρίεις: πέφτει το -ντ πριν από το -ς
κλητική αρσενικού χαρίεις: (ὦ) χαρίεν, από το θέμα
ἀστερόεις, -εσσα, -εν: γεμάτος αστέρια
ἰχθυόεις, -εσσα, -εν: γεμάτος ψάρια
ὑλήεις, -εσσα, -εν: γεμάτος δάση
λυθείς, λυθεῖσα, λυθέν: μετοχή παθ. αορίστου· όπως χαρίεις
εὔελπις, εὔελπι: με καλές ελπίδες· θέμα εὐελπιδ-
ἄχαρις, ἄχαρι: άχαρος· θέμα ἀχαριτ-
φίλερις, φίλερι: φιλόνικος, καβγατζής
μέλας, μέλαινα, μέλαν: μαύρος· θέμα μελαν-
τάλας, τάλαινα, τάλαν: δυστυχής· όπως το μέλας

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Πώς κλίνονται τα επίθετα εὔβοτρυς και δίπηχυς;

Είναι σύνθετα δικατάληκτα και κλίνονται όπως τα ουσιαστικά από τα οποία προέρχονται (βότρυς, πῆχυς). Διαφέρουν στο ότι η γενική ενικού λήγει σε -ος και ο πληθυντικός του ουδετέρου μένει συνήθως ασυναίρετος (τὰ εὐβότρυα)· τα σε -υς, -εος σπάνια συναιρούν (διπήχη).

Τι αλλάζει στο θέμα του χαρίεις;

Το θέμα χαριεντ- αποβάλλει το -ντ μπροστά στο -ς (χαρίεις) και, χωρίς κατάληξη, χάνει και το τελικό -τ (τὸ χαρίεν). Η κλητική του αρσενικού βγαίνει από το θέμα: ὦ χαρίεν.

Ποια μετοχή κλίνεται σαν το χαρίεις;

Η παθητική μετοχή αορίστου, π.χ. λυθείς, λυθεῖσα, λυθέν, με θέμα λυθεντ-. Κατά το χαρίεις κλίνονται και επίθετα που δηλώνουν αφθονία, όπως ἀστερόεις (γεμάτος αστέρια).

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.

Ακολούθησε Κοινοποίησε τη σελίδα