απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
21

Αττικόκλιτα δευτερόκλιτα ονόματα

Τα αττικόκλιτα: ουσιαστικά και επίθετα της β΄ κλίσης με ω σε όλες τις καταλήξεις, όπως ὁ νεώς, ὁ Μενέλεως, ἡ ἅλως, τὸ ἀνώγεων και ἵλεως, που συνηθίζονταν κυρίως στην αττική διάλεκτο.

Α΄ Λυκείου · Γλωσσική διδασκαλία · Ενοτητα 21 · 15 λεπτά

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου ↗

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Αττικόκλιτα είναι δευτερόκλιτα ουσιαστικά και επίθετα με καταλήξεις -ως, -ων αντί για -ος, -ον.
  2. Έχουν ω σε όλες τις καταλήξεις και υπογεγραμμένη όπου τα απλά δευτερόκλιτα έχουν ι (τῷ νεῴ όπως τῷ ναῷ).
  3. Η κλητική των αττικόκλιτων ουσιαστικών είναι ίδια με την ονομαστική.
  4. Κρατούν σε κάθε πτώση τον τόνο της ονομαστικής ενικού.
  5. Μερικά έχουν αιτιατική ενικού χωρίς τελικό ν, π.χ. Ἄθω, ἅλω, ἕω, Κῶ, Μίνω.
  6. Τα αττικόκλιτα επίθετα είναι δικατάληκτα (ἵλεως, ὑπόχρεως, ἔμπλεως)· τρικατάληκτο μόνο το πλέως, πλέα, πλέων.
  7. Στον πληθυντικό του ουδετέρου τα επίθετα λήγουν σε -α, όπως τα κοινά δευτερόκλιτα (τὰ ἔμπλεα).

Όροι

αττικόκλιτα ονόματα
δευτερόκλιτα με -ως, -ων
νεώς, νεώ
ναός (αττικός τύπος)
Μενέλεως, Μενέλεω
αττικόκλιτο κύριο όνομα
ἅλως, ἅλω
αλώνι· θηλυκό αττικόκλιτο
ἀνώγεων
ουδέτερο αττικόκλιτο (ανώγι)
ταώς, ταώ
παγώνι· αττικόκλιτο
τῷ νεῴ, οἱ νεῴ
υπογεγραμμένη όπου το ναός έχει ι
κλητική αττικόκλιτων
ίδια με την ονομαστική
τονισμός αττικόκλιτων
όπου και όπως η ονομαστική ενικού
αιτιατική χωρίς ν
Ἄθω, ἕω, Κῶ, Μίνω
ἵλεως, ἵλεων
ευμενής· δικατάληκτο
ὑπόχρεως, ὑπόχρεων
υπόχρεος· δικατάληκτο
ἔμπλεως, ἔμπλεων
γεμάτος· δικατάληκτο
πλέως, πλέα, πλέων
γεμάτος· το μόνο τρικατάληκτο
ουδέτερο πληθ. επιθέτων
σε -α: τὰ ἵλεα, τὰ ἔμπλεα

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Γιατί λέγονται αττικόκλιτα;

Γιατί είναι δευτερόκλιτα ονόματα με καταλήξεις -ως, -ων αντί για -ος, -ον, που χρησιμοποιούνται κυρίως στην αττική διάλεκτο. Έχουν ω σε όλες τις πτώσεις και υπογεγραμμένη όπου τα απλά δευτερόκλιτα έχουν ι: τῷ νεῴ, οἱ νεῴ.

Πώς τονίζονται τα αττικόκλιτα ουσιαστικά;

Κρατούν σε κάθε πτώση τον τόνο της ονομαστικής ενικού, στην ίδια συλλαβή: ὁ νεώς, τοῦ νεώ· ὁ Μενέλεως, τοῦ Μενέλεω. Η κλητική είναι ίδια με την ονομαστική.

Ποια αττικόκλιτα επίθετα υπάρχουν;

Είναι δικατάληκτα, όπως ἵλεως, ἵλεων (ευμενής), ὑπόχρεως (υπόχρεος), ἔμπλεως (γεμάτος). Τρικατάληκτο είναι μόνο το πλέως, πλέα, πλέων. Στον πληθυντικό του ουδετέρου λήγουν σε -α (τὰ ἵλεα).

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Είσαι εκπαιδευτικός; Ανάρτησέ το στο Google Classroom ↗

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.