Η ενότητα διδάσκει πώς οργανώνεται ο λόγος για να πείσει: θέση, επεξήγηση, αιτιολόγηση και συμπέρασμα, τι είναι επιχείρημα και συλλογισμός και ποια είδη συλλογισμών υπάρχουν, πώς χτίζεται μια παράγραφος με αιτιολόγηση και πώς η παράγραφος αντιστοιχεί στην έκθεση.
Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥΕΚΦΡΑΣΗ-ΕΚΘΕΣΗΕΝΟΤΗΤΑ 115 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Κείμενα με πληροφοριακό χαρακτήρα οργανώνονται διαφορετικά ανάλογα με το θέμα και τον στόχο: το μαθηματικό αποδεικνύει με λογική σειρά (υπόθεση, απόδοση, παράδειγμα, ορισμός) σε απρόσωπη γλώσσα, το θρησκευτικό αποκαλύπτει με αφήγηση και περιγραφή.
Πειθώ σημαίνει να στηρίζεις τη θέση σου και να λες γιατί ισχύει· χρειάζεται αποδεικτικό υλικό (σκέψεις, επιχειρήματα, συλλογισμούς, παραδείγματα, γεγονότα) οργανωμένο σε σχέδιο.
Στον ρητορικό λόγο του Δημοσθένη η πορεία είναι: θέση (απόφανση), επεξήγηση, αιτιολόγηση, συμπέρασμα.
Επιχείρημα είναι σειρά προτάσεων που δένονται χωρίς κενά και καταλήγουν σε συμπέρασμα· κοινοί όροι γεφυρώνουν τη μια πρόταση με την άλλη.
Συλλογισμός λέγεται η νοητική πορεία που στήνει ένα επιχείρημα: άμεσος, έμμεσος, παραγωγικός, επαγωγικός, αναλογικός.
Στην αιτιολόγηση η θέση προηγείται, ακολουθεί ή είναι «χωνεμένη» στο υλικό· εκφράζεται με αιτιολογικές προτάσεις (γιατί, διότι, επειδή, αφού, που, καθώς) ή και με υποθετικό λόγο.
Η παράγραφος έχει θεματική περίοδο, σχόλια και κατακλείδα· οι λεπτομέρειες μπαίνουν στον άξονα του χρόνου, του χώρου ή της λογικής (παραγωγή, επαγωγή, αναλογία).
Η έκθεση οργανώνεται όπως η παράγραφος (πρόλογος, κύριο μέρος, επίλογος)· οι παράγραφοι δένονται με διαρθρωτικές λέξεις στην αρχή τους και το δομικό διάγραμμα δείχνει πρόβλημα, θέση, επιχειρήματα, επιφυλάξεις.
Με ποια βήματα οργανώνεται ένα πειστικό επιχείρημα;
Ο ομιλητής προβάλλει τη θέση του (απόφανση), τη διευκρινίζει (επεξήγηση), την αιτιολογεί δείχνοντας γιατί ισχύει ή τι θα συμβεί αν δεν γίνει δεκτή (αιτιολόγηση) και καταλήγει στο συμπέρασμα. Έτσι οργανώνει ο Δημοσθένης το απόσπασμα που εξετάζει το βιβλίο.
Ποια είναι τα είδη των συλλογισμών;
Άμεσος, όταν το συμπέρασμα βγαίνει από μία μόνο πρόταση· έμμεσος, όταν βγαίνει από δύο ή περισσότερες. Παραγωγικός, όταν συμπεραίνουμε από το όλον για τα επιμέρους· επαγωγικός, από τα επιμέρους για το όλον· αναλογικός, από τα επιμέρους πάλι για επιμέρους.
Πώς αντιστοιχεί η παράγραφος στην έκθεση;
Η θεματική περίοδος αντιστοιχεί συνήθως στον πρόλογο, τα σχόλια στο κύριο μέρος και η κατακλείδα στον επίλογο. Η παράγραφος είναι μικρογραφία της έκθεσης, αλλά όχι αυτοτελής: εξαρτάται από την προηγούμενη ή προετοιμάζει την επόμενη.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.