Η δημιουργικότητα της γλώσσας

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

1. Λέξεις και κανόνες κάνουν τη γλώσσα ένα εργαστήριο παραγωγής λόγου· όταν σεβόμαστε τους κανόνες, η παραγωγή κυλά ομαλά και πλούσια.
2. Στη λογοτεχνία και κυρίως στην ποίηση οι ποιητές πλάθουν μια δική τους γλώσσα με δική της «ποιητική γραμματική».
3. Κατά τον Σεφέρη η γλώσσα έχει κυρίως δύο τρόπους: έναν που αφορά το λογικό και έναν που αφορά τις συγκινήσεις μας.
4. Στην αναφορική λειτουργία η επικοινωνία αναφέρεται στον πραγματικό κόσμο και ο δέκτης παίρνει πληροφορία.
5. Στην ποιητική λειτουργία το μήνυμα στρέφεται στον εαυτό του και στη μορφή του: ήχοι, μεταφορές, επαναλήψεις, συνηχήσεις, μέτρο, ρυθμός.
6. Το ίδιο περιεχόμενο μπορεί να δοθεί με τους δύο τρόπους· είναι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος, και υπάρχουν και μεικτές χρήσεις.
7. Άσκηση παραγωγής: το ίδιο θέμα γράφεται με πληροφοριακό χαρακτήρα, με συναίσθημα και με έμφαση στη μορφή.

Πρόσωπα

Γιώργος Σεφέρης

ποιητής· δύο τρόποι της γλώσσας, λογικός και συγκινησιακός

Πωλ Βαλερί

Γάλλος ποιητής· παρομοίασε την ποίηση με χορό

Όροι

αναφορική λειτουργία

πληροφορεί για τον κόσμο, μιλά στη λογική

ποιητική λειτουργία

στρέφει την προσοχή στη μορφή

μεικτή χρήση

ο λόγος πληροφορεί και συγκινεί μαζί

πομπός

αυτός που στέλνει το μήνυμα

δέκτης

αυτός που λαμβάνει το μήνυμα

μήνυμα

αυτό που μεταδίδεται στην επικοινωνία

επικοινωνιακή πράξη

η μετάδοση μηνύματος από πομπό σε δέκτη

ποιητική γραμματική

οι δικοί κανόνες της γλώσσας του ποιητή

μεταφορά

λέξη σε μεταφορική, όχι κύρια σημασία

συνήχηση

επανάληψη όμοιων ήχων για αισθητικό λόγο

μέτρο και ρυθμός

η ηχητική οργάνωση του στίχου

πεζός λόγος και ποίηση

περπάτημα και χορός, κατά τον Βαλερί