Η γλωσσική κοινότητα δεν μιλά ομοιόμορφα: η ενότητα χωρίζει τις ποικιλίες της γλώσσας σε γεωγραφικές (ιδιώματα, διάλεκτοι) και κοινωνικές (ηλικία, μόρφωση, κοινωνική ομάδα, φύλο, περίσταση) και δείχνει πώς ο ομιλητής διαλέγει το κατάλληλο ύφος.
Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥΕΚΦΡΑΣΗ-ΕΚΘΕΣΗΕΝΟΤΗΤΑ 115 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Αφού τη γλώσσα την παράγει η κοινωνία, η κοινότητα των ομιλητών δεν μιλά ομοιόμορφα και οι ομάδες της μιλούν διαφορετικές ποικιλίες.
Με κριτήριο τον τόπο έχουμε τις γεωγραφικές ποικιλίες (οριζόντια διαίρεση) και με κριτήριο την κοινωνική συμπεριφορά τις κοινωνικές (κάθετη).
Ιδίωμα και διάλεκτος είναι υποδιαιρέσεις της ίδιας γλώσσας· διάλεκτο λέμε συνήθως ιδίωμα με μεγάλη έκταση ή μεγάλη απόκλιση από την κοινή.
Τα ιδιώματα ονομάζονται από τις περιοχές τους (βόρεια, νότια, ανατολικά, δυτικά)· ποντιακά, καππαδοκικά, τσακώνικα και κατωιταλικά θεωρούνται διάλεκτοι.
Όλα μαζί τα ιδιώματα και οι διάλεκτοι αποτελούν τη Νεοελληνική, και συζητιέται αν πλουτίζουν τη γλώσσα.
Οι κοινωνικές ποικιλίες εξαρτώνται από την ηλικία, τη μόρφωση, την κοινωνική ομάδα, το φύλο, το επάγγελμα και την περίσταση.
Το σύνολο των χρήσεων είναι το γλωσσικό ρεπερτόριο· από εκεί ο ομιλητής διαλέγει το κατάλληλο επίπεδο λόγου και ύφος, από το επίσημο ως το οικείο.
Δύο επιστολές του Ίωνα Δραγούμη δείχνουν πώς ο ίδιος άνθρωπος γράφει επίσημα ή οικεία ανάλογα με τον παραλήπτη.
Ιδιωματισμός είναι ένας τοπικός, διαλεκτικός τύπος που δεν τον ξέρει η κοινή γλώσσα. Ιδιωτισμός είναι μια έκφραση που υπάρχει μόνο στη γλώσσα μας και έχει πάρει ξεχωριστή σημασία, όπως «μέρα μεσημέρι».
Γιατί οι γεωγραφικές ποικιλίες περιορίζονται σήμερα, ενώ οι κοινωνικές όχι;
Τα ιδιώματα γεννιούνται όταν οι ομάδες ομιλητών επικοινωνούν λίγο μεταξύ τους. Σήμερα τα μέσα επικοινωνίας τις φέρνουν σε διαρκή επαφή, γι' αυτό τα ιδιώματα υποχωρούν. Οι κοινωνικές ποικιλίες όμως μένουν, γιατί εξαρτώνται από ηλικία, μόρφωση, τάξη, φύλο, επάγγελμα και περίσταση.
Πώς αλλάζει το ύφος μιας επιστολής ανάλογα με τον παραλήπτη;
Η πιο επίσημη επιστολή μένει συγκεντρωμένη στο κύριο θέμα της, ενώ η επιστολή σε οικείο πρόσωπο απλώνεται και σε άλλα, δευτερεύοντα θέματα κοινής εμπειρίας. Ο ίδιος άνθρωπος αλλάζει ύφος ανάλογα με τη σχέση του με τον παραλήπτη.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.