Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Ο ¹⁴C σχηματίζει ¹⁴CO₂ που αφομοιώνουν τα φυτά· μετά τον θάνατο ενός οργανισμού ο λόγος ¹⁴C/¹²C μειώνεται σταθερά με τον χρόνο.
Μετρώντας αυτόν τον λόγο σε οργανική ύλη (ξύλα, οστά, υφάσματα) χρονολογούμε ευρήματα ηλικίας από μερικές εκατοντάδες ως μερικές δεκάδες χιλιάδες χρόνια.
Η μέθοδος διορθώθηκε όταν η σύγκριση με τη δενδροχρονολόγηση έδειξε ότι ο ατμοσφαιρικός ¹⁴C ήταν παλαιότερα περισσότερος.
Για πολύ μεγαλύτερες ηλικίες χρησιμοποιούνται τα ²³⁸U και ²³²Th, που σχηματίστηκαν μαζί με τη Γη και διασπώνται αφήνοντας ήλιο παγιδευμένο στα ορυκτά.
Στην πυρηνική ιατρική τα ραδιοϊσότοπα χρησιμοποιούνται ως ιχνηθέτες, γιατί ανιχνεύονται με όργανα ακόμη και σε ίχνη (π.χ. ⁹⁹Tc στο σπινθηρογράφημα), και στη ραδιοθεραπεία.
Στην τεχνολογία: παραγωγή πυρηνικής ενέργειας, μέτρηση πάχους φύλλων και στάθμης σε δεξαμενές με την απορρόφηση της ακτινοβολίας, εντοπισμός διαρροών με μετρητή Geiger, συντήρηση τροφίμων.
Κάθε άσκηση διορθώνεται μόλις απαντήσεις και δείχνει πώς βγαίνει η σωστή απάντηση. Οι ασκήσεις φτιάχνονται για αυτή την ενότητα κάθε φορά από την αρχή. Δεν είναι οι λύσεις των ασκήσεων του σχολικού βιβλίου.
Συχνές απορίες
Πώς δουλεύει η χρονολόγηση με άνθρακα;
Όσο ζει ένας οργανισμός προσλαμβάνει ραδιενεργό άνθρακα. Μόλις πεθάνει σταματά, και από το πόσος έχει μείνει βγαίνει η ηλικία.
Μέχρι πόσο πίσω φτάνει;
Περίπου 50.000 χρόνια. Ο χρόνος υποδιπλασιασμού είναι 5730 χρόνια, οπότε μετά δεν μένει αρκετός για αξιόπιστη μέτρηση.
Ποια ισότοπα χρησιμοποιεί η ιατρική;
Το κοβάλτιο 60 για ακτινοθεραπεία, το ιώδιο 131 για τον θυρεοειδή και το τεχνήτιο 99m για απεικόνιση.
Υπάρχει ραδιενέργεια και χωρίς τον άνθρωπο;
Ναι, παντού. Το ραδόνιο του εδάφους, το κάλιο 40 στο σώμα μας και η κοσμική ακτινοβολία.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.