Κοινωνικοί Θεσμοί

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

1. Κάθε κοινωνία έχει βασικές ανάγκες και για να τις καλύψει δημιουργεί οικογενειακούς, εκπαιδευτικούς, οικονομικούς, πολιτικούς και θρησκευτικούς θεσμούς.
2. Αν η κοινωνία είναι οργανισμός, οι θεσμοί είναι τα όργανά του και τα άτομα τα κύτταρα· μέσα στους θεσμούς διαμορφώνονται κανόνες, θέσεις και ρόλοι.
3. Νέες ανάγκες φέρνουν νέους θεσμούς, τυπικούς (θεσμοθέτηση) ή άτυπους (θεσμοποίηση).
4. Οι λειτουργίες των θεσμών είναι κύριες ή δευτερεύουσες και φανερές ή λανθάνουσες.
5. Οι θεσμοί αλλάζουν όταν δεν εξυπηρετούν τον σκοπό τους και καταργούνται όταν συγκρούονται με τις αξίες, όπως η προίκα και η σχολική ποδιά.
6. Η οικογένεια υπάρχει σε όλες τις κοινωνίες: η παραδοσιακή εκτεταμένη οικογένεια είχε πολλές λειτουργίες, η σύγχρονη πυρηνική εστιάζει στην ανατροφή και τη συναισθηματική στήριξη.
7. Σήμερα εμφανίζονται η μονογονεϊκή οικογένεια, η υπογεννητικότητα και θεσμοί όπως τα παιδικά χωριά SOS και οι ανάδοχες οικογένειες.

Πρόσωπα

Άλφρεντ Νόμπελ

με τη διαθήκη του θεσμοποιήθηκαν τα βραβεία Νόμπελ

Όροι

κοινωνικός θεσμός

οργανωμένες και σταθερές σχέσεις και δραστηριότητες που ικανοποιούν σημαντικές κοινωνικές ανάγκες

τυπικός θεσμός

θεσμός που δημιουργείται και προβλέπεται από τον νόμο

άτυπος θεσμός

θεσμός που εφαρμόζεται από συνήθεια, με πρωτοβουλία ατόμων

θεσμοθέτηση

η δημιουργία ενός θεσμού με νόμο

θεσμοποίηση

η δημιουργία ενός θεσμού από συνήθεια και πρωτοβουλία ατόμων

λανθάνουσα λειτουργία

κρυφό αποτέλεσμα ενός θεσμού, όπως τα καταναλωτικά πρότυπα που καλλιεργούν τα ΜΜΕ

εκτεταμένη οικογένεια

πολλές μικρές οικογένειες που συγκατοικούν με τους γονείς, συνήθως πατριαρχική

πυρηνική οικογένεια

οι σύζυγοι και τα παιδιά τους

μονογονεϊκή οικογένεια

οικογένεια όπου τα παιδιά ζουν με τον έναν γονέα

υπογεννητικότητα

λίγες γεννήσεις, που μαζί με το υψηλό όριο ζωής οδηγούν σε γήρανση της κοινωνίας