απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
3

Κοινωνική Οργάνωση και Κοινωνική Μεταβολή

Πώς οργανώνεται μια κοινωνία: οι θέσεις και οι ρόλοι που έχει ο καθένας, οι κανόνες που ορίζουν τη συμπεριφορά, η ιεράρχηση των ατόμων σε τάξεις και η αλλαγή της κοινωνίας με τον χρόνο.

Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 315 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Σε κάθε ομάδα έχουμε μια κοινωνική θέση, με περισσότερη ή λιγότερη εξουσία, υποχρεώσεις και δικαιώματα· οι θέσεις ιεραρχούνται.
  2. Οι θέσεις δίνονται με βάση κοινωνικά χαρακτηριστικά: εκ γενετής (φύλο, ηλικία, καταγωγή) που φέρνουν δοτές θέσεις, ή επίκτητα (μόρφωση, επάγγελμα, πλούτος) που φέρνουν κατακτημένες.
  3. Ο κοινωνικός ρόλος είναι η συμπεριφορά που περιμένουν οι άλλοι από κάποιον λόγω της θέσης του· τον ζει ο καθένας με τη δική του προσωπικότητα, όχι σαν θεατρικό σενάριο.
  4. Όταν οι υποχρεώσεις δύο ρόλων συγκρούονται έχουμε σύγκρουση ρόλων, θέμα που ενέπνευσε και την αρχαία τραγωδία.
  5. Οι κοινωνικοί κανόνες, πρότυπα για το πώς φερόμαστε, βγαίνουν από τις αξίες της κοινωνίας· είναι γενικοί ή ειδικοί, αυστηροί ή ελαστικοί, τυπικοί ή άτυποι.
  6. Κοινωνική διαστρωμάτωση είναι η ιεράρχηση των ατόμων με βάση τα χαρακτηριστικά τους· παλιά μορφή η δουλεία και οι κάστες, σήμερα η κοινωνική τάξη.
  7. Στο κλειστό σύστημα η θέση καθορίζεται από τη γέννηση· στο ανοιχτό σύστημα η εκπαίδευση και η εργασία επιτρέπουν κοινωνική κινητικότητα.
  8. Η κοινωνική μεταβολή έχει αιτίες το περιβάλλον, την τεχνολογία, τους πολέμους και τα κινήματα· γίνεται αργά ή ραγδαία, ειρηνικά ή επαναστατικά.

Πρόσωπα

Μαρία Κιουρί
πρώτη γυναίκα με βραβείο Νόμπελ
Λίνα Τσαλδάρη
πρώτη Ελληνίδα υπουργός (1956)
Σιρίν Εμπαντί
πρώτη μουσουλμάνα με Νόμπελ Ειρήνης (2003)

Όροι

κοινωνική θέση
η θέση του ατόμου μέσα σε μια ομάδα
δοτή θέση
δίνεται λόγω εκ γενετής γνωρισμάτων
κατακτημένη θέση
κερδίζεται με επίκτητα προσόντα
εκ γενετής χαρακτηριστικά
φύλο, ηλικία, καταγωγή
επίκτητα χαρακτηριστικά
μόρφωση, επάγγελμα, εισόδημα, κύρος
κοινωνικός ρόλος
η συμπεριφορά που απαιτεί μια θέση
σύγκρουση ρόλων
υποχρεώσεις δύο ρόλων που συγκρούονται
κοινωνική αξία
ιδέα που η κοινωνία θεωρεί πολύτιμη
κοινωνικός κανόνας
πρότυπο συμπεριφοράς από τις αξίες
τυπικός / άτυπος κανόνας
γραπτός νόμος / άγραφο έθιμο
αυστηρός / ελαστικός κανόνας
με ποινή / με περιθώριο ελευθερίας
κοινωνική διαστρωμάτωση
ιεράρχηση ατόμων κατά χαρακτηριστικά
κάστα
κλειστό σύστημα, θέση από τη γέννηση
κοινωνική τάξη
άτομα με κοινά οικονομικά συμφέροντα
κοινωνική κινητικότητα
μετακίνηση από τάξη σε τάξη
διαγενεακή κινητικότητα
σύγκριση με την τάξη των γονιών
κοινωνική μεταβολή
η αλλαγή μιας κοινωνίας με τον χρόνο
αλλοτρίωση
αποξένωση από περιβάλλον και ανάγκες

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Χρονογραμμή · Κρεμάλα · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Ποια η διαφορά δοτής και κατακτημένης κοινωνικής θέσης;

Η δοτή θέση μάς δίνεται λόγω εκ γενετής γνωρισμάτων, όπως το φύλο, η ηλικία ή η καταγωγή. Την κατακτημένη την αποκτούμε με επίκτητα προσόντα, όπως η μόρφωση, το επάγγελμα ή το εισόδημα. Οι σύγχρονες δημοκρατίες δίνουν μεγαλύτερη βάρος στα επίκτητα.

Τι είναι η σύγκρουση ρόλων;

Επειδή έχουμε πολλούς ρόλους μαζί, οι υποχρεώσεις του ενός μπορεί να συγκρούονται με του άλλου. Κλασικό παράδειγμα είναι ο εργαζόμενος γονιός, ιδίως όταν λείπουν μέτρα όπως οι παιδικοί σταθμοί.

Τι είναι η κοινωνική κινητικότητα και τι είδη έχει;

Είναι η δυνατότητα να περάσει κάποιος σε άλλη κοινωνική τάξη. Μπορεί να είναι ανοδική (π.χ. με ένα πτυχίο), καθοδική (π.χ. με απώλεια δουλειάς) ή οριζόντια (αλλαγή δουλειάς χωρίς αλλαγή σε εισόδημα ή κύρος).

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.