απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
8Β

Μόρια

Το μάθημα εξηγεί τα μόρια: το να και το θα που σχηματίζουν υποτακτική και μέλλοντα, και τις άλλες άκλιτες λέξεις που, σε ορισμένες χρήσεις, δίνουν συναισθηματικό χρώμα στον λόγο, όπως το μα, το για, το ας, το καν.

Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥΓΛΩΣΣΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 8Β15 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Αν αφαιρέσουμε μικρές λέξεις από μια φράση, το νόημα φτωχαίνει ή αλλάζει χρώμα.
  2. Μόρια λέμε το να και το θα, που σχηματίζουν την υποτακτική και τους μελλοντικούς χρόνους.
  3. Μόρια θεωρούμε και τις άκλιτες λέξεις όταν η χρήση τους δεν ταιριάζει σε κανένα άλλο άκλιτο μέρος του λόγου.
  4. Τα μόρια, εκτός από το να και το θα, χρωματίζουν συναισθηματικά τον λόγο και του δίνουν εκφραστικότητα.
  5. Η ίδια λέξη αλλάζει ρόλο: το για, το μα, το να μπορεί να είναι πρόθεση ή σύνδεσμος σε μια φράση και μόριο σε άλλη.
  6. Το θα δείχνει ό,τι πρόκειται να γίνει, ό,τι θα μπορούσε να γίνει ή ό,τι πιθανόν συμβαίνει.
  7. Αν βγάλουμε τα μόρια για να κάνουμε τον λόγο πιο επίσημο, χάνεται μέρος από το συναίσθημα.

Όροι

μόρια
άκλιτες λέξεις με ειδική χρήση
να
σχηματίζει υποτακτική
θα
σχηματίζει μέλλοντα και δυνητική
θα (μέλλον)
αυτό που πρόκειται να γίνει
θα (δυνητικό)
αυτό που θα μπορούσε να γίνει
θα (πιθανολογικό)
αυτό που πιθανόν συμβαίνει
ας
δηλώνει προτροπή ή ευχή
μα (μόριο)
δηλώνει θαυμασμό ή έμφαση
μα (σύνδεσμος)
δηλώνει αντίθεση, όπως το αλλά
για + προστακτική
μόριο που κάνει οικεία την προσταγή
για + ουσιαστικό
πρόθεση
να (δεικτικό)
δείχνει κάτι: «να, εκεί»
καν
τονίζει άρνηση: ούτε καν
σαν να
δηλώνει κάτι που φαίνεται
μπας και
δηλώνει δισταγμό ή ελπίδα
χρωματισμός λόγου
συναίσθημα που δίνουν τα μόρια

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Ποιες λέξεις λέγονται μόρια;

Το να και το θα, με τα οποία σχηματίζουμε την υποτακτική και τους μελλοντικούς χρόνους, και κάθε άκλιτη λέξη που σε μια χρήση της δε χωράει σε επίρρημα, πρόθεση, σύνδεσμο ή επιφώνημα.

Τι προσφέρουν τα μόρια στον λόγο;

Εκτός από το να και το θα, δίνουν συναισθηματικό χρώμα και εκφραστικότητα. Γι' αυτά τα βρίσκουμε συχνά στον καθημερινό λόγο και στη λογοτεχνία, και λιγότερο στον επίσημο.

Μπορεί η ίδια λέξη να είναι άλλοτε πρόθεση και άλλοτε μόριο;

Ναι. Το για είναι πρόθεση όταν συνοδεύει ουσιαστικό, αλλά μόριο όταν μπαίνει μπροστά από προστακτική για να την κάνει πιο ευγενική ή οικεία. Το ίδιο το μα: σύνδεσμος για αντίθεση, μόριο για θαυμασμό.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.