Ένας φακός λυγίζει το φως. Ο συγκλίνων το μαζεύει σε ένα σημείο, ο αποκλίνων το σκορπίζει, και η δύναμή του είναι απλώς το αντίστροφο της εστιακής απόστασης.
Γ΄ Γυμνασίου · Φυσική · Ενοτητα 9 · 15 λεπτά
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Οπτικός φακός είναι διαφανές σώμα με καμπύλες επιφάνειες. Ο κυρτός (παχύτερος στη μέση) είναι συγκλίνων, ο κοίλος (λεπτότερος στη μέση) αποκλίνων.
Ο φακός έχει κύριο άξονα, κέντρο και δύο κύριες εστίες σε ίση εστιακή απόσταση. Τη λειτουργία του την εξηγούμε σαν σύνολο πρισμάτων.
Κανόνες ακτίνων: η παράλληλη στον άξονα περνά μετά από την εστία (ή η προέκτασή της, στον αποκλίνοντα), η ακτίνα από την εστία βγαίνει παράλληλη, η ακτίνα από το κέντρο δεν στρίβει.
Συγκλίνων φακός: αντικείμενο πέρα από την εστία δίνει πραγματικό, αντεστραμμένο είδωλο σε οθόνη· πιο κοντά από την εστία δίνει φανταστικό, όρθιο, μεγαλύτερο είδωλο (μεγεθυντικός φακός).
Αποκλίνων φακός: το είδωλο είναι πάντα φανταστικό, όρθιο και μικρότερο, όπως στο σκόπευτρο της φωτογραφικής μηχανής.
Η φωτογραφική μηχανή ρίχνει πραγματικό αντεστραμμένο είδωλο στο φιλμ· κλείστρο και διάφραγμα ρυθμίζουν πόσο φως μπαίνει. Μικροσκόπιο και τηλεσκόπιο συνδυάζουν αντικειμενικό και προσοφθάλμιο φακό· τα μεγάλα τηλεσκόπια έχουν κοίλο κάτοπτρο, τα κιάλια είναι γήινα τηλεσκόπια με όρθιο είδωλο.
Στο μάτι το φως περνά από κερατοειδή, κόρη και φακό και σχηματίζει αντεστραμμένο είδωλο στον αμφιβληστροειδή· μύες αλλάζουν την καμπυλότητα του φακού για κοντινά και μακρινά.
Μυωπία: το είδωλο πέφτει μπροστά από τον αμφιβληστροειδή, διορθώνεται με αποκλίνοντα φακό. Πρεσβυωπία: το είδωλο κοντινού αντικειμένου πέφτει πίσω, διορθώνεται με συγκλίνοντα φακό.
Κάθε άσκηση διορθώνεται μόλις απαντήσεις και δείχνει πώς βγαίνει η σωστή απάντηση. Οι ασκήσεις φτιάχνονται για αυτή την ενότητα κάθε φορά από την αρχή. Δεν είναι οι λύσεις των ασκήσεων του σχολικού βιβλίου.
Συχνές απορίες
Τι είναι η δύναμη ενός φακού;
Το αντίστροφο της εστιακής απόστασης σε μέτρα: Δ = 1 : f. Μετριέται σε διοπτρίες.
Ποια η διαφορά συγκλίνοντα και αποκλίνοντα φακού;
Ο συγκλίνων είναι παχύτερος στο κέντρο και μαζεύει τις παράλληλες ακτίνες στην εστία. Ο αποκλίνων είναι λεπτότερος στο κέντρο και τις σκορπίζει.
Πώς διορθώνεται η μυωπία;
Με αποκλίνοντα φακό, δηλαδή αρνητικές διοπτρίες. Η υπερμετρωπία και η πρεσβυωπία με συγκλίνοντα.
Τι φακός είναι το μάτι μας;
Ο κρυσταλλικός φακός λειτουργεί ως συγκλίνων και εστιάζει το φως στον αμφιβληστροειδή.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.