Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Ο Ράδερφορντ (1911) έδειξε ότι ο πυρήνας είναι πολύ μικρός, θετικά φορτισμένος και έχει σχεδόν όλη τη μάζα του ατόμου. Ο Τσάντγουικ (1932) ανακάλυψε το νετρόνιο.
Πρωτόνια και νετρόνια λέγονται νουκλεόνια. Ατομικός αριθμός Z είναι ο αριθμός των πρωτονίων, μαζικός αριθμός A ο αριθμός όλων των νουκλεονίων. Ισότοπα: ίδιο Z, διαφορετικό A.
Η ισχυρή πυρηνική δύναμη είναι ελκτική, πολύ μικρής εμβέλειας και ίδια για όλα τα ζεύγη νουκλεονίων. Στους βαρείς πυρήνες χρειάζονται περισσότερα νετρόνια για να μείνουν ενωμένοι.
Ραδιενέργεια είναι η αυθόρμητη διάσπαση ασταθών πυρήνων. Την ανακάλυψε ο Μπεκερέλ (1896) στο ουράνιο· οι Κιουρί βρήκαν το πολώνιο και το ράδιο. Τα στοιχεία βαρύτερα από τον μόλυβδο είναι ραδιενεργά.
Ακτινοβολία α: πυρήνες ηλίου (Z μειώνεται κατά 2, A κατά 4). Ακτινοβολία β: ηλεκτρόνια από νετρόνιο που γίνεται πρωτόνιο (Z αυξάνεται κατά 1, A ίδιο). Ακτινοβολία γ: φωτόνια μεγάλης ενέργειας από διεγερμένο πυρήνα.
Σε διασπάσεις α και β ο πυρήνας γίνεται πυρήνας άλλου στοιχείου (μεταστοιχείωση).
Η α σταματά σε χαρτί, η β σε λεπτό μέταλλο, η γ σε παχύ μόλυβδο. Οι ακτινοβολίες ανιχνεύονται με φιλμ και με τον μετρητή Γκάιγκερ, που μετρά τον ιονισμό.
Οι ακτινοβολίες αυτές λέγονται ιονίζουσες. Προέρχονται από φυσικές πηγές (κοσμική ακτινοβολία, έδαφος, ραδόνιο) και από ανθρώπινες εφαρμογές· η δόση μετριέται σε rem και ο αερισμός του σπιτιού μειώνει το ραδόνιο.
Κάθε άσκηση διορθώνεται μόλις απαντήσεις και δείχνει πώς βγαίνει η σωστή απάντηση. Οι ασκήσεις φτιάχνονται για αυτή την ενότητα κάθε φορά από την αρχή. Δεν είναι οι λύσεις των ασκήσεων του σχολικού βιβλίου.
Συχνές απορίες
Τι υπάρχει μέσα στον πυρήνα;
Πρωτόνια, θετικά φορτισμένα, και νετρόνια, χωρίς φορτίο. Μαζί λέγονται νουκλεόνια.
Τι είναι ο μαζικός και ο ατομικός αριθμός;
Ο ατομικός αριθμός Z είναι τα πρωτόνια και ορίζει το στοιχείο. Ο μαζικός A είναι πρωτόνια συν νετρόνια, οπότε N = A − Z.
Τι είναι τα ισότοπα;
Πυρήνες του ίδιου στοιχείου με ίδιο Z αλλά διαφορετικό αριθμό νετρονίων. Ο C-12 και ο C-14 είναι ισότοπα του άνθρακα.
Τι είναι η πυρηνική δύναμη;
Η δύναμη που κρατάει τα νουκλεόνια ενωμένα. Είναι πολύ ισχυρότερη από την ηλεκτρική άπωση, αλλά δρα μόνο σε αποστάσεις μεγέθους πυρήνα. Γι' αυτό οι πολύ μεγάλοι πυρήνες είναι ασταθείς.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.