Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Κύμα δημιουργείται όταν διαταράσσεται η ισορροπία ενός μέσου και η ενέργεια ταξιδεύει από περιοχή σε περιοχή. Τα μηχανικά κύματα (νερό, σκοινί, ήχος, σεισμοί) χρειάζονται υλικό μέσο.
Στο εγκάρσιο κύμα τα σωματίδια ταλαντώνονται κάθετα στη διάδοση (όρη και κοιλάδες)· στο διάμηκες παράλληλα (πυκνώματα και αραιώματα). Τα επιφανειακά κύματα του νερού είναι μείγμα των δύο.
Το κύμα μεταφέρει ενέργεια που δίνει η πηγή του, χωρίς μεταφορά ύλης. Μεγαλύτερο πλάτος σημαίνει περισσότερη ενέργεια.
Μήκος κύματος λ είναι η απόσταση δύο διαδοχικών ορέων ή πυκνωμάτων. Θεμελιώδης νόμος της κυματικής: υ = λ·f. Η ταχύτητα εξαρτάται από το μέσο, όχι από το πλάτος.
Στο εμπόδιο το κύμα ανακλάται με γωνία πρόσπτωσης ίση με τη γωνία ανάκλασης. Όταν αλλάζει μέσο, αλλάζει ταχύτητα και διεύθυνση (διάθλαση), ενώ η συχνότητα μένει ίδια.
Ο ήχος είναι διάμηκες κύμα. Ακούμε από 20 Hz ως 20.000 Hz· κάτω είναι οι υπόηχοι, πάνω οι υπέρηχοι, που χρησιμοποιούν νυχτερίδες και δελφίνια.
Ο ήχος διαδίδεται πιο γρήγορα στα στερεά, πιο αργά στα αέρια και καθόλου στο κενό. Ανάκλασή του είναι η ηχώ.
Υποκειμενικά χαρακτηριστικά: ύψος (από τη συχνότητα), ακουστότητα (από την ένταση, μετριέται σε dB) και χροιά (από τη μορφή του κύματος).
Κάθε άσκηση διορθώνεται μόλις απαντήσεις και δείχνει πώς βγαίνει η σωστή απάντηση. Οι ασκήσεις φτιάχνονται για αυτή την ενότητα κάθε φορά από την αρχή. Δεν είναι οι λύσεις των ασκήσεων του σχολικού βιβλίου.
Συχνές απορίες
Ποια είναι η θεμελιώδης εξίσωση της κυματικής;
u = λ · f. Ταχύτητα ίσον μήκος κύματος επί συχνότητα.
Τι σχέση έχουν περίοδος και συχνότητα;
Είναι αντίστροφα μεγέθη: T = 1 : f. Αν η συχνότητα είναι 4 Hz, η περίοδος είναι 0,25 s.
Μεταφέρει το κύμα ύλη;
Όχι. Τα μόρια ταλαντώνονται γύρω από τη θέση τους. Αυτό που ταξιδεύει είναι η ενέργεια και η διαταραχή.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.