απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η εισαγωγή του βιβλίου μάς μεταφέρει στην Αθήνα του 412 π.Χ., στα Μεγάλα Διονύσια, όπου παρουσιάζεται η «Ελένη» του Ευριπίδη, και εξηγεί το ιστορικό και πνευματικό πλαίσιο, τον παράξενο μύθο του έργου και τα πρόσωπά του.

Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥΕΛΕΝΗ 15 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Το 412 π.Χ., στα Μεγάλα Διονύσια, γιορτή του θεού Διονύσου, ο Ευριπίδης παρουσιάζει μια τριλογία· από αυτήν σώθηκε μόνο η «Ελένη».
  2. Η Αθήνα ζει τον Πελοποννησιακό πόλεμο από το 431 π.Χ.· η εκστρατεία στη Σικελία έχει αποτύχει (413 π.Χ.) και οι Σπαρτιάτες απειλούν την Αττική από τη Δεκέλεια.
  3. Οι παλιές αξίες έχουν κλονιστεί από τον πόλεμο και από τους σοφιστές, που αμφισβητούν τη μία αλήθεια και τον κοινό ηθικό κώδικα· ο Ευριπίδης είναι κοντά στις ιδέες τους.
  4. Κατά την παράδοση ο Πάρης απήγαγε την Ελένη στην Τροία και εκείνη θεωρήθηκε αιτία του δεκαετούς πολέμου.
  5. Ο Ευριπίδης ακολουθεί άλλη εκδοχή: ο Ερμής, με εντολή της Ήρας, πήγε την Ελένη στον Πρωτέα, βασιλιά της Αιγύπτου, και στην Τροία βρισκόταν μόνο ένα είδωλό της.
  6. Υπόθεση: μετά τον θάνατο του Πρωτέα ο γιος του Θεοκλύμενος θέλει να την παντρευτεί· έρχεται ναυαγός ο Μενέλαος, οι δύο καταστρώνουν σχέδιο, ξεγελούν τον βασιλιά με μια δήθεν θυσία στη θάλασσα και φεύγουν.
  7. Το έργο έχει ανέβει πολλές φορές στη νεότερη Ελλάδα (Εθνικό Θέατρο 1962, Θέατρο του Νότου 1996 κ.ά.).

Πρόσωπα

Ευριπίδης
ο τραγικός ποιητής που έγραψε την «Ελένη»
Ελένη
σύζυγος του Μενέλαου, η ηρωίδα του έργου
Μενέλαος
βασιλιάς της Σπάρτης, αδελφός του Αγαμέμνονα
Θεοκλύμενος
γιος του Πρωτέα, βασιλιάς της Αιγύπτου
Θεονόη
μάντισσα, αδελφή του Θεοκλύμενου
Τεύκρος
ήρωας του Τρωικού πολέμου, αδελφός του Αίαντα
Διόσκουροι
Κάστορας και Πολυδεύκης, αδέρφια της Ελένης
Στησίχορος
λυρικός ποιητής, έγραψε την Παλινωδία
Πρωτέας
βασιλιάς της Αιγύπτου που προστάτευε την Ελένη
Αλκιβιάδης
εμπνευστής της εκστρατείας στη Σικελία

Όροι

Μεγάλα Διονύσια
γιορτή της Αθήνας για τον θεό Διόνυσο
δραματικοί αγώνες
διαγωνισμός ποιητών τραγωδίας στα Διονύσια
Πελοποννησιακός πόλεμος
πόλεμος Αθήνας και Σπάρτης από το 431 π.Χ.
Δεκέλεια
οχυρό των Σπαρτιατών μέσα στην Αττική
σοφιστές
δάσκαλοι που αμφισβήτησαν τις παλιές αξίες
Παλινωδία
ποίημα του Στησίχορου με την άλλη εκδοχή
είδωλο
ομοίωμα της Ελένης που πήγε στην Τροία
περιπέτεια
απότομη αλλαγή στην πορεία της δράσης
αναγνώριση
μετάβαση από την άγνοια στη γνώση
έλεος και φόβος
τα συναισθήματα που ξυπνά η τραγωδία
κάθαρση
η λύτρωση του θεατή στο τέλος του έργου
τραγικωμωδία
έργο που ανακατεύει τραγικά και κωμικά
ρομαντικό δράμα
έμφαση σε αναγνώριση, όρκους και απόδραση
θέατρο του Διονύσου
το θέατρο της Αθήνας κάτω από την Ακρόπολη

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Χρονογραμμή · Κρεμάλα · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Σε ποια εκδοχή του μύθου στηρίζεται η «Ελένη» του Ευριπίδη;

Στην εκδοχή του λυρικού ποιητή Στησίχορου (Παλινωδία): η αληθινή Ελένη δεν πήγε ποτέ στην Τροία. Οι θεοί τη μετέφεραν στην Αίγυπτο και ο Πάρης πήρε μαζί του ένα είδωλό της, για το οποίο πολεμούσαν δέκα χρόνια Έλληνες και Τρώες.

Ποια ήταν η κατάσταση της Αθήνας όταν παίχτηκε το έργο;

Δύσκολη: η πόλη πολεμούσε με τη Σπάρτη από το 431 π.Χ., η στρατιά της είχε καταστραφεί στη Σικελία το 413 π.Χ. και οι Σπαρτιάτες είχαν οχυρώσει τη Δεκέλεια στην Αττική, με συμβουλή του Αλκιβιάδη.

Γιατί οι μελετητές διαφωνούν για το είδος του έργου;

Άλλοι το βλέπουν ως τραγωδία με περιπέτειες, αναγνώριση και κάθαρση, άλλοι ως τραγικωμωδία λόγω των κωμικών στοιχείων (π.χ. η αφέλεια του Θεοκλύμενου) και άλλοι ως ρομαντικό δράμα, λόγω της αναγνώρισης των συζύγων και της απόδρασης.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.