Το πρώτο κεφάλαιο της χημείας της Γ΄ Γυμνασίου γνωρίζει τα οξέα: ποιες κοινές ιδιότητες έχουν τα διαλύματά τους, πώς τα εξήγησε ο Arrhenius με τα κατιόντα υδρογόνου και πώς η κλίμακα pH δείχνει πόσο όξινο είναι ένα διάλυμα.
Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥΧΗΜΕΙΑΕΝΟΤΗΤΑ 1, ΚΕΦ. 115 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Οξέα υπάρχουν γύρω μας: κιτρικό στο λεμόνι, οξικό στο ξίδι, γαλακτικό στο γιαούρτι, φωσφορικό στα αναψυκτικά cola, ασκορβικό στους χυμούς φρούτων.
Τα διαλύματα των οξέων έχουν τέσσερις κοινές ιδιότητες: ξινή γεύση, αλλαγή χρώματος των δεικτών, αντίδραση με ανθρακικά άλατα με έκλυση CO₂, αντίδραση με πολλά μέταλλα με έκλυση H₂ (όχι όμως με τον χαλκό).
Δείκτες είναι ουσίες που αλλάζουν χρώμα ανάλογα με το περιβάλλον: ηλιοτρόπιο, ηλιανθίνη, μπλε της βρωμοθυμόλης, φαινολοφθαλεΐνη, αλλά και το κόκκινο λάχανο ή το τσάι.
Το 1887 ο Arrhenius εξήγησε τις κοινές ιδιότητες: κάθε οξύ στο νερό δίνει κατιόντα H⁺, π.χ. H₂SO₄ → 2H⁺ + SO₄²⁻.
Η οξύτητα δείχνει πόσο όξινο είναι ένα διάλυμα και εκφράζεται με το pH: στα όξινα διαλύματα είναι κάτω από 7 (στους 25 °C).
Ακόμη και το καθαρό νερό δίνει ελάχιστα ιόντα H⁺ και OH⁻ σε ίσο πλήθος· γι' αυτό έχει pH = 7 και είναι ουδέτερο.
Με την αραίωση ένα όξινο διάλυμα γίνεται λιγότερο όξινο και το pH του ανεβαίνει, χωρίς όμως να φτάσει ποτέ το 7.
Το pH μετριέται με ακρίβεια με το πεχάμετρο ή πρόχειρα με πεχαμετρικό χαρτί, που έχει μείγμα δεικτών.
Πρόσωπα
Svante Arrhenius
Σουηδός χημικός, όρισε τα οξέα το 1887
Nicolas Lemery
χημικός του 17ου αι., μίλησε για αιχμηρά σωματίδια
Ποιες κοινές ιδιότητες έχουν τα διαλύματα των οξέων;
Έχουν ξινή γεύση, αλλάζουν το χρώμα των δεικτών, αντιδρούν με ανθρακικά άλατα (μάρμαρο, μαγειρική σόδα) δίνοντας διοξείδιο του άνθρακα και αντιδρούν με πολλά μέταλλα δίνοντας υδρογόνο. Όλες μαζί λέγονται όξινος χαρακτήρας. Τα οξέα του εργαστηρίου δεν τα δοκιμάζουμε ποτέ.
Τι είναι οξύ σύμφωνα με τον Arrhenius;
Κάθε ένωση που, όταν διαλύεται στο νερό, δίνει κατιόντα υδρογόνου H⁺. Σε αυτά τα ιόντα οφείλονται οι κοινές ιδιότητες όλων των οξέων, π.χ. HCl → H⁺ + Cl⁻.
Τι σημαίνει ότι ένα διάλυμα έχει pH 3;
Ότι είναι όξινο, γιατί στους 25 °C τα όξινα διαλύματα έχουν pH κάτω από 7. Όσο μικρότερο το pH, τόσο περισσότερα H⁺ και τόσο πιο όξινο το διάλυμα. Αν το αραιώσουμε με νερό, το pH ανεβαίνει αλλά μένει πάντα κάτω από 7.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.