απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
8

Ένα παράδειγμα σεβασμού προς τους γονείς

Η παθητική φωνή φτιάχνει αόριστο με -θη- ή, σπανιότερα, με σκέτο -η-.

Γ΄ Γυμνασίου · Αρχαία · Ενοτητα 8 · 15 λεπτά

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου ↗

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Ο Αθηναίος ρήτορας Λυκούργος (έζησε περ. 390-324 π.Χ.) κατηγορεί στην Ηλιαία τον Λεωκράτη, που εγκατέλειψε την πόλη πριν από τη μάχη της Χαιρώνειας.
  2. Ως παράδειγμα για τους νέους διηγείται μια ιστορία, που την παραδέχεται κάπως μυθική: τη σωτηρία ενός νέου και του πατέρα του από τη λάβα της Αίτνας, κοντά στην Κατάνη.
  3. Ο ρήτορας συμπεραίνει ότι το θείο είναι ευνοϊκό στους καλούς ανθρώπους· αλλού στην αρχαία σκέψη, π.χ. στον Αισχύλο και στον Ηρόδοτο, εμφανίζεται και η κληρονομική ενοχή.
  4. Λεξιλογικά: σύνθετα με άκλιτη λέξη ως α΄ συνθετικό, πρόθεση (ἀποχωρῶ, περιρρέω, προσαγορεύω), επίρρημα (εὐσεβής, εὐμενής) ή το μόριο δυσ-.
  5. Μέση και παθητική διάθεση έχουν ίδιες καταλήξεις εκτός από τον μέλλοντα και τον αόριστο· ο α΄ παθητικός σχηματίζεται με το πρόσφυμα -θη-/-θε- (λυθήσομαι, ἐσώθην).
  6. Τα αφωνόληκτα αλλάζουν τον χαρακτήρα μπροστά στο θ (ἐλείφθην, ἐκηρύχθην, ἐπείσθην)· μερικά παίρνουν -σ- (ᾐκούσθην)· ο β΄ παθητικός έχει -η-/-ε- (ἐγράφην) και προστακτική σε -θι.
  7. Οι αυτοπαθητικές αντωνυμίες (ἐμαυτοῦ, σεαυτοῦ, ἑαυτοῦ) δείχνουν ότι το υποκείμενο ενεργεί και δέχεται την ενέργεια· έχουν μόνο πλάγιες πτώσεις.
  8. Στην παθητική σύνταξη η έμφαση πέφτει στην πράξη: το αντικείμενο της ενεργητικής γίνεται υποκείμενο και το υποκείμενο γίνεται ποιητικό αίτιο.

Πρόσωπα

Λυκούργος
Αθηναίος ρήτορας και πολιτικός (περ. 390-324 π.Χ.), κατήγορος του Λεωκράτη
Λεωκράτης
Αθηναίος που έφυγε στη Ρόδο πριν από τη μάχη της Χαιρώνειας
Μένανδρος
γνωμικό: ο όχλος έχει δύναμη αλλά όχι μυαλό

Όροι

Αίτνα
ενεργό ηφαίστειο της Σικελίας
ῥύαξ πυρός
ποτάμι φωτιάς, ροή λάβας
εὐμενῶς ἔχω
ευνοώ, έχω φιλική διάθεση
προσαγορεύομαι
αποκαλούμαι, ονομάζομαι
κληρονομική ενοχή
ο θεός τιμωρεί τους απογόνους του ενόχου
εὐσεβής
σύνθετο με α΄ συνθετικό το επίρρημα εὖ
δυσ-
μόριο που δηλώνει δυσκολία ή κάτι κακό
α΄ παθητικός αόριστος
πρόσφυμα -θη- (ἐσώθην)
α΄ παθητικός μέλλοντας
-θήσομαι (λυθήσομαι)
σωθῆναι
απαρέμφατο α΄ παθητικού αορίστου
σωθείς, σωθεῖσα, σωθέν
μετοχή α΄ παθητικού αορίστου
χειλικός χαρακτήρας + θ
γίνεται φθ (ἐλείφθην)
ουρανικός χαρακτήρας + θ
γίνεται χθ (ἐκηρύχθην)
οδοντικός χαρακτήρας + θ
γίνεται σθ (ἐπείσθην)
β΄ παθητικός αόριστος
πρόσφυμα -η- αντί -θη- (ἐγράφην)
αυτοπαθητικές αντωνυμίες
το υποκείμενο ενεργεί και δέχεται
ἐμαυτοῦ / σεαυτοῦ / ἑαυτοῦ
αυτοπαθητική α΄ / β΄ / γ΄ προσώπου
ποιητικό αίτιο
ποιος κάνει την ενέργεια στην παθητική
ὑπό + γενική
η συνηθέστερη μορφή ποιητικού αιτίου
δοτική ποιητικού αιτίου
με παρακείμενο ή επίθετο σε -τέος

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Ασκήσεις με λύσεις

Κάθε άσκηση διορθώνεται μόλις απαντήσεις και δείχνει πώς βγαίνει η σωστή απάντηση. Οι ασκήσεις φτιάχνονται για αυτή την ενότητα κάθε φορά από την αρχή. Δεν είναι οι λύσεις των ασκήσεων του σχολικού βιβλίου.

Συχνές απορίες

Ποια η διαφορά α΄ και β΄ παθητικού αορίστου;

Ο α΄ έχει το πρόσφυμα -θη-, ο β΄ σκέτο -η- χωρίς θ.

Πώς βγάζω τον παθητικό μέλλοντα;

Από τον αόριστο: αφαιρείς την αύξηση και το τελικό -ν και προσθέτεις -σομαι.

Παράδειγμα;

ἐλύθην → λυθήσομαι. ἐγράφην → γραφήσομαι.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Είσαι εκπαιδευτικός; Ανάρτησέ το στο Google Classroom ↗

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.