Χρήση λεξικών

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

1. Οι μαθητές εξετάζουν το λήμμα «ήλιος» σε ένα λεξικό για το Δημοτικό: γραμματικές πληροφορίες, τρεις σημασίες, συνώνυμα, συγγενικές και σύνθετες λέξεις.
2. Ένα λεξικό προσαρμόζεται στους χρήστες του: γλώσσα, ηλικία και ανάγκη (σημασία ή ορθογραφία).
3. Συγκρίνουν το ίδιο λήμμα στο Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής (Τριανταφυλλίδη), στο λεξικό Μπαμπινιώτη, σε ελληνοαγγλικό λεξικό και στο αντιλεξικό του Βοσταντζόγλου.
4. Βλέπουν ότι τα λεξικά διαφέρουν στις γλώσσες, στην οργάνωση και στις πληροφορίες που δίνουν.
5. Εξετάζουν γιατί ένα λεξικό χωρίζει το «ήλιος» σε δύο λήμματα (το άστρο και το φυτό) και πώς το αντιλεξικό τα βάζει σε διαφορετικές ομάδες εννοιών.
6. Γράφουν δικό τους λήμμα για το «διάστημα», τον «γαλαξία» ή το «άστρο», με πηγές τη Γεωγραφία και άλλα λεξικά.

Όροι

λεξικό

βιβλίο με λέξεις και πληροφορίες γι' αυτές

λήμμα

η λέξη-τίτλος και ό,τι γράφεται γι' αυτή

ερμηνευτικό λεξικό

εξηγεί τις σημασίες των λέξεων

δίγλωσσο λεξικό

μεταφράζει σε άλλη γλώσσα

αντιλεξικό

λέξεις ομαδοποιημένες κατά έννοια

σημασία

τι σημαίνει η λέξη

ετυμολογία

από πού προέρχεται η λέξη

προφορά

πώς προφέρεται η λέξη

κλίση

οι τύποι της λέξης σε πτώσεις, αριθμούς

επίπεδο γλώσσας

λόγιο, καθημερινό, οικείο κ.ά.

επιστημονικός κλάδος

π.χ. αστρονομία, βοτανική

φράσεις

σταθερές εκφράσεις με τη λέξη

συνώνυμα

λέξεις με ίδια ή παρόμοια σημασία

αντίθετα

λέξεις με αντίθετη σημασία

ήλιος (φυτό)

συνώνυμο: ηλίανθος, ηλιοτρόπιο

ηλιακός

συγγενική λέξη του ήλιος

λιακάδα

συγγενική λέξη: ηλιόλουστος καιρός

ηλίαση

αδιαθεσία από πολύ ήλιο

ηλιοφάνεια

καιρός με λαμπερό ήλιο

ευήλιος

αντώνυμο: ανήλιος