απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
5Γ

Το β΄ συνθετικό

Το μάθημα δείχνει ότι το β΄ συνθετικό μπορεί να είναι ουσιαστικό, επίθετο, ρήμα, μετοχή ή επίρρημα, τι μέρος του λόγου βγαίνει κάθε φορά η σύνθετη λέξη, και πότε το αρχικό -ο- του β΄ συνθετικού γίνεται -ω-.

Β΄ Γυμνασίου · Γλώσσα · Ενοτητα 5Γ · 15 λεπτά

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου ↗

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Οι μαθητές εντοπίζουν σύνθετα σε κείμενα για την εργασία (π.χ. ελεφαντόδοντο, γραφειοκρατία, σκιτσογράφος) και βρίσκουν το β΄ συνθετικό τους.
  2. Το β΄ συνθετικό μπορεί να είναι ουσιαστικό, επίθετο, ρήμα, μετοχή ή επίρρημα.
  3. Με β΄ συνθετικό ουσιαστικό το σύνθετο γίνεται ουσιαστικό, επίθετο ή επίρρημα· με επίθετο γίνεται επίθετο.
  4. Με β΄ συνθετικό ρήμα γίνεται ρήμα, ουσιαστικό ή επίρρημα· με μετοχή γίνεται μετοχή· με επίρρημα γίνεται επίρρημα.
  5. Τα σύνθετα σε -ουργός δείχνουν αυτόν που κάνει ένα έργο· οι μαθητές φτιάχνουν ονόματα επαγγελμάτων με β΄ συνθετικό -γράφος, -πώλης, -άρχης, -πλάστης κ.ά.
  6. Το αρχικό ο- γίνεται ω- όταν η λέξη μπαίνει β΄ συνθετικό ή παίρνει αχώριστο μόριο (όνομα, επώνυμο).

Όροι

β΄ συνθετικό
η δεύτερη λέξη του συνθέτου
χιλιόμετρο
β΄ ουσιαστικό, σύνθετο ουσιαστικό
τετράτροχος
β΄ ουσιαστικό, σύνθετο επίθετο
απευθείας
β΄ ουσιαστικό, σύνθετο επίρρημα
κοσμηματογράφος
β΄ ρήμα, σύνθετο ουσιαστικό
μονορούφι
β΄ ρήμα, σύνθετο επίρρημα
πολυσυζητημένος
β΄ μετοχή, σύνθετη μετοχή
προχτές
β΄ επίρρημα, σύνθετο επίρρημα
-ουργός
αυτός που κάνει ένα έργο
χειρουργός
γιατρός που κάνει εγχειρήσεις
στιχουργός
γράφει στίχους τραγουδιών
μουσουργός
συνθέτει μουσική
μηχανουργός
κατασκευάζει ή επισκευάζει μηχανές
δραματουργός
γράφει θεατρικά έργα
επώδυνος
ο σε ω: επί + οδύνη
πανωλεθρία
ο σε ω: παν + όλεθρος
ανώμαλος
ο σε ω: α(ν)- + ομαλός
επώνυμο
ο σε ω: επί + όνομα
μεταλλωρύχος
ο σε ω: μέταλλο + ορυχ- (ορυχείο)

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Τι μέρος του λόγου είναι ένα σύνθετο με β΄ συνθετικό ρήμα;

Μπορεί να είναι ρήμα (εικονογραφώ), ουσιαστικό (κοσμηματογράφος) ή επίρρημα (μονορούφι). Όταν το β΄ συνθετικό είναι επίθετο, το σύνθετο είναι πάντα επίθετο.

Τι σημαίνουν τα σύνθετα σε -ουργός;

Δηλώνουν αυτόν που κάνει έργο σχετικό με το α΄ συνθετικό: ο ξυλουργός δουλεύει το ξύλο, ο χειρουργός κάνει εγχειρήσεις, ο στιχουργός γράφει στίχους, ο μουσουργός συνθέτει μουσική.

Πότε το αρχικό ο του β΄ συνθετικού γίνεται ω;

Σε λέξεις όπως οδύνη, όλεθρος, ομαλός, όνομα, όροφος, ορυχείο, όταν γίνονται β΄ συνθετικό ή παίρνουν αχώριστο μόριο: επώδυνος, πανωλεθρία, ανώμαλος, επώνυμο, διώροφο, μεταλλωρύχος.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Είσαι εκπαιδευτικός; Ανάρτησέ το στο Google Classroom ↗

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.