5Γ

Το β΄ συνθετικό

Το μάθημα δείχνει ότι το β΄ συνθετικό μπορεί να είναι ουσιαστικό, επίθετο, ρήμα, μετοχή ή επίρρημα, τι μέρος του λόγου βγαίνει κάθε φορά η σύνθετη λέξη, και πότε το αρχικό -ο- του β΄ συνθετικού γίνεται -ω-.

Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥΓΛΩΣΣΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 5Γ15 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

Οι μαθητές εντοπίζουν σύνθετα σε κείμενα για την εργασία (π.χ. ελεφαντόδοντο, γραφειοκρατία, σκιτσογράφος) και βρίσκουν το β΄ συνθετικό τους.
Το β΄ συνθετικό μπορεί να είναι ουσιαστικό, επίθετο, ρήμα, μετοχή ή επίρρημα.
Με β΄ συνθετικό ουσιαστικό το σύνθετο γίνεται ουσιαστικό, επίθετο ή επίρρημα· με επίθετο γίνεται επίθετο.
Με β΄ συνθετικό ρήμα γίνεται ρήμα, ουσιαστικό ή επίρρημα· με μετοχή γίνεται μετοχή· με επίρρημα γίνεται επίρρημα.
Τα σύνθετα σε -ουργός δείχνουν αυτόν που κάνει ένα έργο· οι μαθητές φτιάχνουν ονόματα επαγγελμάτων με β΄ συνθετικό -γράφος, -πώλης, -άρχης, -πλάστης κ.ά.
Το αρχικό ο- γίνεται ω- όταν η λέξη μπαίνει β΄ συνθετικό ή παίρνει αχώριστο μόριο (όνομα, επώνυμο).

Όροι

β΄ συνθετικό: η δεύτερη λέξη του συνθέτου
χιλιόμετρο: β΄ ουσιαστικό, σύνθετο ουσιαστικό
τετράτροχος: β΄ ουσιαστικό, σύνθετο επίθετο
απευθείας: β΄ ουσιαστικό, σύνθετο επίρρημα
κοσμηματογράφος: β΄ ρήμα, σύνθετο ουσιαστικό
μονορούφι: β΄ ρήμα, σύνθετο επίρρημα
πολυσυζητημένος: β΄ μετοχή, σύνθετη μετοχή
προχτές: β΄ επίρρημα, σύνθετο επίρρημα
-ουργός: αυτός που κάνει ένα έργο
χειρουργός: γιατρός που κάνει εγχειρήσεις
στιχουργός: γράφει στίχους τραγουδιών
μουσουργός: συνθέτει μουσική
μηχανουργός: κατασκευάζει ή επισκευάζει μηχανές
δραματουργός: γράφει θεατρικά έργα
επώδυνος: ο σε ω: επί + οδύνη
πανωλεθρία: ο σε ω: παν + όλεθρος
ανώμαλος: ο σε ω: α(ν)- + ομαλός
επώνυμο: ο σε ω: επί + όνομα
μεταλλωρύχος: ο σε ω: μέταλλο + ορυχ- (ορυχείο)

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Τι μέρος του λόγου είναι ένα σύνθετο με β΄ συνθετικό ρήμα;

Μπορεί να είναι ρήμα (εικονογραφώ), ουσιαστικό (κοσμηματογράφος) ή επίρρημα (μονορούφι). Όταν το β΄ συνθετικό είναι επίθετο, το σύνθετο είναι πάντα επίθετο.

Τι σημαίνουν τα σύνθετα σε -ουργός;

Δηλώνουν αυτόν που κάνει έργο σχετικό με το α΄ συνθετικό: ο ξυλουργός δουλεύει το ξύλο, ο χειρουργός κάνει εγχειρήσεις, ο στιχουργός γράφει στίχους, ο μουσουργός συνθέτει μουσική.

Πότε το αρχικό ο του β΄ συνθετικού γίνεται ω;

Σε λέξεις όπως οδύνη, όλεθρος, ομαλός, όνομα, όροφος, ορυχείο, όταν γίνονται β΄ συνθετικό ή παίρνουν αχώριστο μόριο: επώδυνος, πανωλεθρία, ανώμαλος, επώνυμο, διώροφο, μεταλλωρύχος.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.

Ακολούθησε Κοινοποίησε τη σελίδα