Η έννοια της ταχύτητας

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

1. Η ταχύτητα δείχνει πόσο γρήγορα κινείται κάτι και συνδέει δύο μεγέθη: μήκος διαδρομής και χρόνο. Ταχύτερος είναι όποιος κάνει την ίδια διαδρομή σε λιγότερο χρόνο.
2. Το μήκος της διαδρομής s γενικά διαφέρει από το μέτρο της μετατόπισης: ο κολυμβητής των 100 m επιστρέφει στην αφετηρία, άρα η μετατόπισή του είναι μηδέν.
3. Μέση ταχύτητα: υμ = s/Δt. Αν ξεκινάμε τη μέτρηση από t = 0, γράφουμε υμ = s/t.
4. Μονάδα στο S.I. το 1 m/s· χρησιμοποιούνται και km/h, mi/h. Από km/h σε m/s διαιρούμε με 3,6.
5. Στιγμιαία ταχύτητα είναι η ταχύτητα σε μια ορισμένη στιγμή, όπως τη δείχνει το ταχύμετρο. Συνήθως δεν μένει σταθερή, γι' αυτό διαφέρει από τη μέση.
6. Για να προβλέψουμε πού θα βρεθεί ένα κινητό δεν αρκεί το μέτρο της ταχύτητας· χρειάζεται και η κατεύθυνση. Γι' αυτό στη φυσική η ταχύτητα είναι διανυσματικό μέγεθος, με μέση τιμή Δx/Δt.
7. Όταν το κινητό κινείται σε ευθεία, το πρόσημο της ταχύτητας μάς λέει προς τα πού πηγαίνει. Ένα αεροπλάνο χρειάζεται ταχύμετρο για το μέτρο και πυξίδα για την κατεύθυνση.
8. Το φως είναι το ταχύτερο στη φύση: περίπου 300.000 km σε κάθε δευτερόλεπτο, και από τον Ήλιο ως τη Γη κάνει περίπου 8 min.

Πρόσωπα

Ίαν Σέλτον

αστρονόμος που φωτογράφισε την έκρηξη του Supernova 1987Α

Όροι

ταχύτητα

πόσο γρήγορα κινείται ένα σώμα

μήκος διαδρομής (s)

όλος ο δρόμος που διήνυσε το κινητό

μέση ταχύτητα

υμ = s/Δt

στιγμιαία ταχύτητα

η ταχύτητα σε μια ορισμένη στιγμή

m/s

μονάδα ταχύτητας στο S.I.

km/h

χιλιόμετρα ανά ώρα

από km/h σε m/s

διαιρούμε με 3,6

από m/s σε km/h

πολλαπλασιάζουμε με 3,6

ταχύμετρο (κοντέρ)

δείχνει το μέτρο της στιγμιαίας ταχύτητας

πυξίδα

δίνει την κατεύθυνση της κίνησης

μέση διανυσματική ταχύτητα

μετατόπιση προς χρόνο, Δx/Δt

πρόσημο ταχύτητας

δείχνει τη φορά στην ευθύγραμμη κίνηση

ταχύτητα του φωτός

περίπου 300.000 km/s, η μέγιστη

γατόπαρδος

το ταχύτερο ζώο, κοντά στα 105 km/h