απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ

VII. Αθλητισμός και αθλήματα

Η εισαγωγή της ενότητας για τον αρχαίο ελληνικό αθλητισμό: οι αγώνες στον Όμηρο, οι Ολυμπιακοί Αγώνες και τα αγωνίσματά τους, οι τέσσερις πανελλήνιοι αγώνες και η αθλητική εκπαίδευση στις παλαίστρες και τα γυμνάσια.

Β΄ Γυμνασίου · Αρχαία Ελλάδα · 15 λεπτά

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου ↗

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Ο αθλητισμός ήταν τόσο χαρακτηριστικά ελληνικός όσο το θέατρο και η φιλοσοφία, αλλά δεν ήταν για όλους και γνώρισε κριτική και διαφθορά.
  2. Η πρώτη περιγραφή αγώνων είναι στη ραψωδία Ψ της Ιλιάδας, στους αγώνες για τον Πάτροκλο· ήδη εκεί οι αγώνες είναι αγωνιστικοί, θρησκευτικοί και ατομικοί.
  3. Οι Ολυμπιακοί Αγώνες ξεκίνησαν συμβατικά το 776 π.Χ. και κράτησαν ως το 393 μ.Χ.· στην αρχή υπήρχε μόνο ο δρόμος του σταδίου.
  4. Αργότερα προστέθηκαν δίαυλος, δόλιχος, πάλη, πένταθλο, πυγμαχία, αρματοδρομίες, παγκράτιο, αγώνες παίδων και οπλιτοδρομία.
  5. Στην κλασική εποχή οι Ολυμπιακοί κρατούσαν πέντε μέρες, με ιερή εκεχειρία, όρκο των αθλητών και Ελλανοδίκες· ο νικητής έπαιρνε κότινο και μεγάλες τιμές στην πατρίδα του.
  6. Μεταξύ 582 και 573 π.Χ. έγιναν πανελλήνιοι τα Πύθια, τα Ίσθμια και τα Νέμεα· οι αγώνες ένωναν τους Έλληνες και έδιναν δόξα σε πόλεις και γένη.
  7. Η εκπαίδευση γινόταν στην παλαίστρα και στο γυμνάσιο με τον παιδοτρίβη, και τα έξοδα τα κάλυπτε ο γυμνασίαρχος.
  8. Στα ελληνιστικά χρόνια τα γυμνάσια έγιναν μεγάλα συγκροτήματα και κέντρα παιδείας, όπου δίδαξαν ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης.

Πρόσωπα

Όμηρος
περιγράφει τους πρώτους αγώνες στην Ιλιάδα Ψ
Ελλανοδίκες
οι κριτές των Ολυμπιακών Αγώνων
Παυσανίας
αναφέρει ότι οι Ηλείοι δεν έπαιρναν μέρος στα Ίσθμια
Πίνδαρος
ποιητής των επινίκιων ωδών
Πλάτων και Αριστοτέλης
δίδαξαν σε γυμνάσια της Αθήνας
Πολύζαλος
αφιέρωσε τον Ηνίοχο των Δελφών
Γιώργος Σεφέρης
γράφει για τον Ηνίοχο

Όροι

στάδιο
δρόμος ενός σταδίου (192,28 μ.)
δίαυλος
δρόμος δύο σταδίων
δολιχοδρομία
δρόμος μεγάλης απόστασης
πένταθλο
δρόμος, άλμα, δίσκος, ακόντιο, πάλη
παγκράτιο
συνδυασμός πάλης και πυγμαχίας
οπλιτοδρομία
δρόμος με ασπίδα, από το 520 π.Χ.
τέθριππο
άρμα με τέσσερα άλογα
ιερή εκεχειρία
παύση των πολέμων για τους αγώνες
κότινος
στεφάνι αγριελιάς για τον ολυμπιονίκη
στεφανίτες αγώνες
αγώνες με έπαθλο ένα στεφάνι
περιοδονίκης
νικητής και στους τέσσερις αγώνες
παιδοτρίβης
ο δάσκαλος της άθλησης
στλεγγίδα
εργαλείο για το ξύσιμο του σώματος
αλτήρες
βάρη στα χέρια για το άλμα
γυμνασίαρχος
πλήρωνε τα έξοδα της γύμνασης

Χρονολογίες

776 π.Χ.
Έναρξη των Ολυμπιακών Αγώνων (συμβατικά)
632 π.Χ.
Αγώνες παίδων στην Ολυμπία
582 π.Χ.
Πύθια και Ίσθμια γίνονται πανελλήνιοι
573 π.Χ.
Νέμεα πανελλήνιοι
520 π.Χ.
Οπλιτοδρομία στην Ολυμπία
408 π.Χ.
Αρματοδρομία με συνωρίδες στην Ολυμπία
393
Τέλος των Ολυμπιακών Αγώνων

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Ποια ήταν τα βασικά γνωρίσματα του αρχαίου ελληνικού αθλητισμού;

Ήταν αγωνιστικός, δηλαδή σκοπός ήταν η νίκη επί του αντιπάλου και όχι το ρεκόρ· είχε θρησκευτικό πλαίσιο· ήταν ατομικός, χωρίς ομαδικά αθλήματα. Οι αθλητές αγωνίζονταν γυμνοί, αλειμμένοι με λάδι, με συνοδεία αυλού. Αποκλείονταν οι δούλοι και σχεδόν πάντα οι γυναίκες.

Ποιοι ήταν οι τέσσερις πανελλήνιοι αγώνες;

Τα Ολύμπια για τον Δία στην Ολυμπία, κάθε τέσσερα χρόνια με στεφάνι αγριελιάς· τα Πύθια για τον Απόλλωνα στους Δελφούς με δάφνη· τα Ίσθμια για τον Ποσειδώνα με πεύκο ή σέλινο· τα Νέμεα για τον Δία με σέλινο. Όποιος νικούσε και στους τέσσερις λεγόταν περιοδονίκης.

Πού και πώς εκπαιδεύονταν οι νέοι στον αθλητισμό;

Στην παλαίστρα και στο γυμνάσιο, από τα επτά ή οκτώ χρόνια, με δάσκαλο τον παιδοτρίβη· τους επαγγελματίες τους προπονούσε ο γυμναστής. Χρησιμοποιούσαν αρύβαλλο με λάδι, στλεγγίδα, αλτήρες, δίσκο, ακόντιο και ιμάντες πυγμαχίας.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Είσαι εκπαιδευτικός; Ανάρτησέ το στο Google Classroom ↗

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.