Το μάθημα εξηγεί τα αισθητικά και τα κινητικά νεύρα, τα αντανακλαστικά και τα μέρη του εγκεφάλου. Περιγράφει πώς λειτουργούν τα πέντε αισθητήρια όργανα και τι κάνουν οι ορμόνες των ενδοκρινών αδένων.
Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥΒΙΟΛΟΓΙΑΕΝΟΤΗΤΑ 715 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.
Τι έγινε
Όπως στα θηλαστικά, ο άνθρωπος έχει ΚΝΣ και ΠΝΣ. Τα αισθητικά νεύρα φέρνουν μηνύματα από τα αισθητήρια στο ΚΝΣ και τα κινητικά νεύρα πηγαίνουν τις εντολές του στα εκτελεστικά όργανα, όπως οι μύες.
Τα αντανακλαστικά είναι αυτόματες αντιδράσεις χωρίς σκέψη και ελέγχουν κινήσεις που πρέπει να γίνουν πολύ γρήγορα.
Ο εγκέφαλος είναι το πιο πολύπλοκο τμήμα. Έχει εξειδικευμένες περιοχές, τα κέντρα, και χωρίζεται σε εγκεφαλικά ημισφαίρια, στέλεχος και παρεγκεφαλίδα.
Στο μάτι το φως περνά από την κόρη και τον κρυσταλλοειδή φακό και σχηματίζει ανεστραμμένο είδωλο στον αμφιβληστροειδή. Το οπτικό νεύρο πάει το μήνυμα στο κέντρο όρασης.
Στο αυτί το τύμπανο πάλλεται από τον ήχο και το ακουστικό νεύρο μεταφέρει το μήνυμα. Το εσωτερικό αυτί με την παρεγκεφαλίδα βοηθά στην ισορροπία.
Η μύτη αντιλαμβάνεται ουσίες του αέρα με το οσφρητικό επιθήλιο, η γλώσσα τις τέσσερις βασικές γεύσεις (αλμυρό, ξινό, πικρό, γλυκό) και το δέρμα την αφή, την πίεση, τον πόνο και τη θερμοκρασία.
Οι ενδοκρινείς αδένες εκκρίνουν ορμόνες σε πολύ μικρές ποσότητες, που ελέγχουν τον μεταβολισμό, τα χαρακτηριστικά του φύλου και την ανάπτυξη.
Όροι
αισθητικά νεύρα
νεύρα που μεταβιβάζουν μηνύματα από τα αισθητήρια όργανα στο ΚΝΣ
κινητικά νεύρα
νεύρα που μεταβιβάζουν τις εντολές του ΚΝΣ στα εκτελεστικά όργανα
αντανακλαστικό
αυτόματη αντίδραση χωρίς σκέψη
εγκεφαλικά ημισφαίρια
επεξεργάζονται τις πληροφορίες από τα αισθητήρια και έχουν τα κέντρα όρασης, ακοής, σκέψης και κίνησης
στέλεχος
μέρος του εγκεφάλου που ελέγχει λειτουργίες χωρίς τη θέλησή μας, όπως αναπνοή και καρδιακό ρυθμό
παρεγκεφαλίδα
ελέγχει και συντονίζει τη λειτουργία των μυών και την ισορροπία
αμφιβληστροειδής χιτώνας
το σημείο του ματιού όπου σχηματίζεται το είδωλο και το φως γίνεται νευρικό μήνυμα
τύμπανο
μεμβράνη του αυτιού που πάλλεται από τα ηχητικά κύματα
ορμόνες
ουσίες που εκκρίνουν οι ενδοκρινείς αδένες και ελέγχουν βασικές λειτουργίες
αδρεναλίνη
ορμόνη των επινεφριδίων που αυξάνει τους καρδιακούς παλμούς
Μια αυτόματη αντίδραση χωρίς σκέψη, όπως όταν τραβάμε γρήγορα το χέρι από το καυτό «μάτι» της κουζίνας. Με αντανακλαστικά ελέγχονται επίσης το ανοιγοκλείσιμο των βλεφάρων και ο καρδιακός ρυθμός.
Ποια είναι τα μέρη του εγκεφάλου και τι κάνει το καθένα;
Τα εγκεφαλικά ημισφαίρια επεξεργάζονται τις πληροφορίες των αισθητηρίων και έχουν τα κέντρα όρασης, ακοής, σκέψης και κίνησης. Το στέλεχος ελέγχει λειτουργίες χωρίς τη θέλησή μας, όπως η αναπνοή. Η παρεγκεφαλίδα συντονίζει τους μυς και την ισορροπία.
Γιατί χτυπά η καρδιά γρήγορα όταν τρομάζουμε;
Ο εγκέφαλος στέλνει μήνυμα στα επινεφρίδια, που εκκρίνουν την ορμόνη αδρεναλίνη. Η αδρεναλίνη αυξάνει τους καρδιακούς παλμούς.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.