Η ερεθιστικότητα στους ζωικούς οργανισμούς

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

1. Τα ζώα αντιδρούν στα ερεθίσματα με μια σειρά βημάτων: ειδικά κύτταρα ή όργανα ανιχνεύουν το ερέθισμα, το μήνυμα πηγαίνει σε κέντρα όπως ο εγκέφαλος, εκεί επεξεργάζεται και δίνεται εντολή, και τα όργανα αντιδρούν.
2. Όλα αυτά γίνονται με το νευρικό σύστημα, που ελέγχει και συντονίζει τις λειτουργίες. Τα κύτταρά του είναι οι νευρώνες.
3. Ο νευρώνας έχει κυτταρικό σώμα και αποφυάδες: τον νευρίτη, που μεταβιβάζει μηνύματα, και τους δενδρίτες. Δεσμίδες νευριτών κάνουν ένα νεύρο και αθροίσματα κυτταρικών σωμάτων ένα γάγγλιο.
4. Στα ασπόνδυλα το νευρικό σύστημα βασίζεται σε γάγγλια, όπως στον γεωσκώληκα, στα δίθυρα και στο σαλιγκάρι. Η μέλισσα έχει πέντε μάτια και κεραίες για αφή, όσφρηση και ακοή.
5. Στα σπονδυλωτά οι αισθήσεις διαφέρουν: το ψάρι έχει πλευρική γραμμή, το φίδι ανεπτυγμένη αφή με τη γλώσσα, τα πτηνά πολύ καλή όραση και ακοή, η γάτα εξαιρετική όραση και αφή με τα μουστάκια.
6. Όσο πιο εξελιγμένος είναι ένας οργανισμός, τόσο πιο πολύπλοκο είναι το νευρικό του σύστημα.
7. Στα θηλαστικά το νευρικό σύστημα χωρίζεται σε Κεντρικό (εγκέφαλος, νωτιαίος μυελός) και Περιφερειακό (νεύρα, γάγγλια).

Όροι

νευρώνες

τα κύτταρα του νευρικού συστήματος, που δέχονται ερεθίσματα και μεταβιβάζουν μηνύματα

νευρίτης

η μακρύτερη αποφυάδα του νευρώνα, που μεταβιβάζει μηνύματα

δενδρίτες

οι κοντές αποφυάδες του νευρώνα

νεύρο

δεσμίδα νευριτών

γάγγλιο

άθροισμα κυτταρικών σωμάτων όπου γίνεται επεξεργασία μηνυμάτων

πλευρική γραμμή

σειρά μικρών τρυπών στα πλάγια του ψαριού που αντιλαμβάνεται μεταβολές της πίεσης

Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (ΚΝΣ)

ο εγκέφαλος και ο νωτιαίος μυελός, που συντονίζουν τις λειτουργίες του οργανισμού

Περιφερειακό Νευρικό Σύστημα (ΠΝΣ)

τα νεύρα και τα γάγγλια, που μεταφέρουν μηνύματα από και προς το ΚΝΣ