Μέσα λέγονται τα ρήματα που δείχνουν ότι το υποκείμενο ενεργεί, αλλά η ενέργεια γυρίζει πίσω σε αυτό ή το αφορά με ιδιαίτερο τρόπο. Η ενότητα παρουσιάζει τα είδη τους: αυτοπαθή, πλάγια (διάμεσα και περιποιητικά), αλληλοπαθή και δυναμικά.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Μέσα ρήματα: το υποκείμενο ενεργεί και η ενέργεια επιστρέφει σε αυτό ή βρίσκεται σε ιδιαίτερη σχέση μαζί του.
Μέσα αυτοπαθή (ευθέα): η ενέργεια επιστρέφει άμεσα στο υποκείμενο (λούομαι, ἐνδύομαι, γυμνάζομαι).
Μέσα πλάγια: η ενέργεια επιστρέφει έμμεσα. Τα διάμεσα δείχνουν ενέργεια μέσω άλλου (ἀπογράφομαι, μεταπέμπομαι)· τα περιποιητικά ή ωφελείας ενέργεια για δικό του όφελος (πορίζομαι, ἀμύνομαι).
Μέσα αλληλοπαθή: κοινή ενέργεια δύο ή περισσότερων που περνά από τον έναν στον άλλο, συνήθως σε πληθυντικό (διαλέγονται, μισοῦνται).
Μέσα δυναμικά: το υποκείμενο βάζει όλες του τις δυνάμεις για να παραχθεί ένα έργο (βουλεύομαι, ποιοῦμαι πόλεμον, πολιτεύομαι).
Ενεργητικός και μέσος τύπος έχουν σπάνια την ίδια σημασία· συνήθως διαφέρουν (ἄρχω, ἄρχομαι· μισθῶ, μισθοῦμαι).
Ένα μέσο ρήμα μπορεί να ανήκει σε πάνω από μία κατηγορία. Αυτοπαθή και πλάγια μαζί λέγονται μέσα αντανακλαστικά.
Ρήματα όπου η ενέργεια γυρίζει άμεσα στο υποκείμενο. Ισοδυναμούν με ενεργητικό ρήμα που έχει αντικείμενο την αυτοπαθή αντωνυμία, όπως γυμνάζομαι = γυμνάζω ἐμαυτόν.
Ποια η διαφορά μέσου διάμεσου και μέσου περιποιητικού;
Και τα δύο είναι μέσα πλάγια. Στο διάμεσο το υποκείμενο κάνει κάτι μέσω άλλου, π.χ. διδάσκομαι τον γιο μου μέσω δασκάλου. Στο περιποιητικό κάνει κάτι για δική του ωφέλεια, π.χ. πορίζομαι = πορίζω ἐμαυτῷ.
Έχουν πάντα ίδια σημασία ο ενεργητικός και ο μέσος τύπος;
Κάποτε ναι, συνήθως όχι. Για παράδειγμα το ποιῶ πόλεμον σημαίνει «προκαλώ πόλεμο», ενώ το ποιοῦμαι πόλεμον «διεξάγω πόλεμο».
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.